O SOSEGO OU A ARTE DE VIVIR

O SOSEGO OU A ARTE DE VIVIR

Se estivese redactando algún artigo de investigación, diría que estamos ante unha proba da intertextualidade, en concreto, do intertexto incipitario, pois o título destas palabras retoma e recrea o nome que ten o libro de Wilhelm Schmid, Sosiego el arte de envejecer (Kairós, 2015).

No fondo, vivir é saber facerse vello. Unha constatación empírica que marca o reloxo que nos acompaña desde que nacemos. Nestes convulsos días, onde se pode ver todo tipo de decisións (supoñemos que) benintencionadas pero (pensamos que) mal consideradas, é preciso recuperar algunha das ensinanzas que dá a perspectiva do camiño andado. Cando te xiras e ves ao lonxe as crebas e o ronsel que deixa a existencia en forma de experiencias.

E coincidimos co autor en que a primeira vez que pensou no tema foi cando cumpría 50 anos. Sígolle a pegada cos meus 51. El fixera unha conferencia falando da súa nai e da serenidade coa que afrontaba o seu día a día. Serenidade que non alumea as pezas da casa que habitamos baixo a monitorización dixital que nos engule. Noutros momentos falei da aceleración social, tal como a explica Harmudt Rosa. Mesmo traballo educativamente a través da práctica da desaceleración a través dos proxectos e da praxe que desenvolvo.

"Una persona solo puede vivir con serenidad cuando acepta la verdad" (p. 10). Mais, é moi difícil asumir que hai aspectos que non podemos realizar...No entanto, a capacidade de serenidade foi a que me permitiu afrontar a recuperación do ataque ao corazón do 21 de outubro de 2017. E saber ben que cousas podía facer sen expoñerme a unha volta á UCI e cales non. E na miña recuperación tivo un peso enorme a comprobación e a praxe de entender a pedagoxía dos errores. Sen ser vello, unha enfermidade, que se converte nunha compañeira permanente, fai que experimentes a vertixe do salto adiante. Pero a mente ten que ser quen de medir moi ben os pasos ausentes e saber que o salto, no fondo, é unha ficción. A serenidade implica non ter medo, non obsesionarse coa enfermidade. Algo que hoxe, cando todo semella naufragar baixo a acción dun virus, éme de escudo ante o Estado de Histeria actual. A prudencia e a prevención nunca poderán ser compañeiras do medo obsesivo e do pánico. Mais, como definir o feito de que as tres únicas veciñas (entre 60 e 70 anos) da aldea zamorana de Escuredo, en Rosinos de la Requejada, fosen sancionadas pola Garda Civil por saltarse o confinamento? Na aldea residen tamén os tres esposos. Como é posible que a razón non habite nas mentes de quen decidiu sancionalas? Decididamente, baixo un Estado de Histeria desátanse todos os desacougos imaxinables. O máis triste é que se fai usando o amparo da Democracia, atacando dereitos e liberdades, e, de paso, incrementando a absoluta idiotez dos actos sen sentido.

"Prefiero rescatar conscientemente la vida que se encuentra enterrada en cada arruga" (p. 10). Schimid escribe o libro tendo xa 60 anos. A súa reflexión adquire unha fermosura poética que merece aprendizaxe e experimentación.

Precisamente, hoxe, penso que ás nosas persoas ancianas non as tratamos nada, pero nada, ben. En moitas das ocasións sofren unha soidade forzosa, que posúe unha terrible forza depresiva. Noutras as consideramos como simples novos bebés, negando toda a experiencia e a enorme vida que contén a súa memoria. Non podo deixar de recordar, a este respecto, as ensinanzas de persoas como Nicanor Acosta ou Encarna Díaz, cos seus 81 anos, ou de Juan Castro co que teño o pracer de conversar cunha caña todos os mércores de noite -xunto con outros 3 ou 4 templarios máis-. Os seus 84 anos teñen moita forza para quen saiba escoitar e aprender. O diálogo de ida e volta enriquece sen límite. E a serenidade coa que afronta a necesaria convivencia co 'bicho' é admirable: sen medos, co desexo de poder pasear -necesario para os ósos, din os médicos- e poder tomarlle unha...e falarmos da Ditadura franquista, da cultura, de como era a docencia en Inglaterra, etc... Toda unha memoria que necesita expresarse, vivir, non ser recluida nun espazo de varios metros cadrados.

Si, tratámolas mal: as residencias de maiores, sometidas ao lucro da privatización e á degradación do servizo foron espazos da morte anticipada. A previsión lóxica non fixo a súa aparición. O virus só tiña que entrar para asolar un lugar onde tiña as mellores dianas: persoas maiores, con algún achaque lóxico polo paso dos anos, outras con algunha enfermidade na mochila, e todas moi xuntas, pola necesidade de ter compañía.

Non son experto, mais sei observar e pensar, e só hai que sumar residencias e hospitais para intuir o que acontece hoxe cos tests: que o COVID-19 non circulou en Galicia coa forza que o fixo, por exemplo, en Madrid. Agora, de seguro que se tentará demostrar que os tests son defectuosos...porque, no fondo, queremos tranquilizarnos co dato de que si, de que o virus circulou e nos inmunizamos contra el. E tamén porque faría máis aceptable a decisión de decretar un Estado de Alarma. Pero resultará, ogallá me equivoque, que non. Pode que veña con máis fame despois de setembro. Teremos aprendido en prevención e tratamento dos focos transmisores daquela...para que non teñamos que sofrer un confinamento negativo?

A serenidade implica considerar a vida en toda a súa extensión: desde que somos crianzas até a senectude. Curioso: estes dous extremos foron os que menos se beneficiaron das excepcións durante o prolongado Estado de Alarma.

De feito, as primeiras reaccións sobre as consecuencias do virus nas persoas maiores demostraban o terrible egoismo e individualismo que inocula no noso imaxinario o capitalismo. O autor denomina iso "consecuencia del yoísmo desmesurado que impera en la actualidad" (p. 12).

Os clásicos son, a este respecto, unha constante fonte de saber. Epicuro denominaba 'ataraxia' a ausencia de turbación. Pero hoxe poucos saberían aplicar as ensinanzas de Epicuro, pois os plans de estudos turbocapitalistas encargáronse de retirar as humanidades por non seren 'útiles' ou 'rendibles' na selva do mercado. E así nos vai en tempos de confinamento, onde a solución non pasa pola reflexión interiorizada, a lectura pausada e a conversa. Todo foi engulido pola luz adictiva das pantallas dixitais. Unha receita que mañá será enfermidade. Unha ferramenta nunca pode ser un fin. E o espazo de lecer da clase traballadora non pode ser NUNCA o espazo de traballo que xere beneficios ao gran capital.

Rematarei esta nota coa descrición que realiza Schmid dos dez pasos para acadar a serenidade:

PRIMEIRO PASO.- 
Adquirir conciencia das distintas etapas da vida.

SEGUNDO PASO.-

Coñecer as peculiaridades da fase da vida en que estamos e saber que se pechan alternativas. Podemos aplicar estratexias de compensación, de concentración, de selección e de optimización para vivir de forma axeitada.

"En la vejez aún hay que aprender a ser más lentos, a repartir las fuerzas de una manera más eficiente, a cuidarse más, posiblemente a estar más solo que en épocas anteriores, a reflexionar sobre la vida que ya se ha vivido y a tener presente la muerte que ya no es una posibilidad lejana" (p. 31).

TERCEIRO PASO.-

Teremos que acostumarnos a todo, mesmo a ter dor e a soportala se non é moi acusada. Os hábitos e as rutinas que nos benefician dan tranquilidade. As rutinas teñen unha enorme importancia, por exemplo, nas persoas con Trastornos do Espectro Autista. Eu non podo saírme delas: sonme necesarias para habitar o día a día. Non me gusta nada a improvisación nin que se altere o planificado. Por iso, non planifico xa nada a medio prazo.

CUARTO PASO.-

Disfrutar conscientemente dos pequenos praceres, esas pingas de felicidade, esas pequenas doses de alegría. O seu pensamento anima os días. Schmidt alude tamén ao pracer do recordo e do xa vivido.

"Un placer que se intensifica con la edad es el placer de la conversar y quizá también el placer de escribir algunas cosas uno mismo y para los demás" (p. 44).

QUINTO PASO.-

Necesidade de saúde que require, cando somos maiores ou enfermos crónicos, da necesidade de movernos, de camiñar, pasear, ou facer exercicio con moderación. É preciso tamén saber vivir con eses estadios de melancolía e saber fuxir da depresión incapacitante.

"La melancolía resalta en la vejez sobre todo la soledad existencial, que queda reforzada por un acultura en la que el yo reina como nunca antes" (p. 55).

SEXTO PASO.-

A procura do contacto físico, di Schmid, é o sexto paso. Eu diría antes ben estar, ao longo dos días, en compañía de seres queridos, de amizades, sen necesidade de que sexa permanente e constante ese contacto.

SÉTIMO PASO.-

O amor e a amizade. A importancia das amizades coas que nos reconfortamos, coas que falamos en confianza, coas que nos sinceramos.

"La vida es más hermosa y tiene más sentido cuando existe al menos una persona de cuya existencia me alegro y que por su parte se alegra de que yo siga aquí, aunque no sea todos los días" (p. 67).

OITAVO PASO.-
Coñecemento para adquirir alegría e serenidade. En Grecia, euthymia era o estado de dicha, de alegría. Para min, o máis importante é saber que teño o suficiente para acadar este estadio.

"Sabia es la persona que sabe vivir con lo que recibe en cada momento, que puede extraer algo positivo incluso de las situaciones más desgraciadas" (p. 76)

Saber ollar a morte, a dos demais, que nos van deixando, e a nosa propia.

"Mientras siga exstiendo la muerte, acad persona debe tomar una última decisión" (p. 82).

DÉCIMO PASO.-

Para Schmid a última fase ten que ver co diálogo sobre 'que hai despois da morte'. Esta trascendencia dependerá das crenzas de cada quen. Eu, que son ateo, sei que deixarei esta terra para ser só parte dela.

Brión, 30-abril-2020

SEN POSIBILIDADE DE ACCEDER A UNHA VIVENDA DIGNA

Outra columna máis...que nace ao albur das lecturas dominicais. Desta volta, sobre o alugueiro e o acceso a unha vivenda digna. Un dereito que estoura debido a diversos motivos que veremos de seguida.

Os titulares de LVG, dentro da súa edición local de Compostela, son evidentes: "Solo hay pisos para alojar a 320 personas"; "Las pocas viviendas que hay para alquilar son indecentes y carísimas".

Non será porque non o advertimos xa hai algún tempo neste mesmo blog: o acceso á vivenda está envolto nunha burbulla que terá gravísimas consecuencias sociais. Agora, como vemos nos titulares, os propios medios recollen testemuñas que deberan anoxar aos poderes públicos. 

O defensor do público debera ser un contrapeso fronte ás dinámicas salvaxes da selva do mercado capitalista. Mais, por desgraza para os nosos dereitos, actúa coma un mero xestor dos intereses mercantís e 'deixa facer', emulando o dito de Vincent de Gournay, pronunciado no século XVIII, "laissez faire, laissez passer". 

Compostela está a piques de chegar a un punto de non retorno e ser definida 'inhabitable' para futuras xeracións. Hoxe, as dinámicas do capital e o 'deixa facer' expulsan cara ás localidades veciñas a duciais e ducias de persoas, tal como acontecera nos inicios de século XXI, até que rebentaron as costuras da burbulla inmobiliaria nos anos 2007-2008. 

Este 'deixa facer' ten / terá gravísimas consecuencias de tipo social e convivencial se o servidor do ben público non decide atrancar o paso ao dito de Vincent de Gournay e poñer en marcha outro tipo de políticas. Mais o servidor público debe abandonar a covardía e garantir os dereitos da cidadanía, consagrados no texto constitucional, e defender e afortalar os servizos públicos. 

Mais...non se preocupen...seguiremos sen dúbida a peor. Non o dubiden as persoas lectoras. Vexamos con brevidade, quizais panóptica, O QUE HAI e, sobre todo, O QUE NON HAI. 

1) NON HAI...ética individual e colectiva. Desaparecida, podemos dicir que está en búsqueda e captura. HAI cobiza e especulación co valor de uso que debe caracterizar a vivenda. HAI un desaforado desexo de gañar sempre máis diñeiro, aínda que sexa tendo vivendas en miserable estado de habitabilidade. 

2) NON HAI...unha oferta de alugueiro para responder ás necesidades sociais. NO FONDO...segue a sacrosanta idealización do SER PROPIETARIO, por iso, nada se fai co alugueiro. NON HAI parque público de vivendas en réxime de alugueiro social...HAI un enorme parque de vivendas baleiro (circa 9000 en Compostela). HAI unha oferta ilegal e legal (desmesurada) de pisos para turismo de masas tanto de forma individual como a través de palataformas como AIRBNB [Todo...un cancro para o dereito constitucional a unha vivenda digna]. En Alemaña, cidades recuperan de fondos de investimento os centos de vivendas que compraron a prezo de ganga...triste dar diñeiro aos canallas, desde logo, pero veremos se non é, debido á inoperancia dos nosos gobernantes, o único sendeiro...

3) NON HAI ningún tipo de control sobre esa oferta de pisos turísticos. O 'deixa facer' é a única estratexia do xestor público dos intereses privados. A este respecto, recomendamos a lectura do libro de Ian Brossat, La ciudad uberizada (Katakrak, Iruñea-Pamplona, 2019) e como, desde o seu rol de tenente alcalde de París e da súa responsabilidade de 'Vivenda, Emerxencia habitacional, e Vivenda Sostible', desde o 2014, se desvive para frear o monstro AIRBNB e todas as prácticas de presión que desenvolve a plataforma rentista (en nada colaborativa)...que, por riba, declara millonarios beneficios (en Francia, no 2016 declarou só 330 880 euros cando presumía de ter 10 millóns de franceses como usuarios) que non repercuten na caixa común da facenda pública para seren redistribuídos.

Conclusións apresuradas: 

1) O futuro goberno...se quere pasar á historia futura como goberno de esquerdas, ten que, unido a unha acción de servizo público das administracións nacionais, provinciais e locais:

a) Traballar para solucionar o problema de acceso a unha vivenda digna e garantir o dereito constitucional que nos asiste.

a.1) Crear un parque público de vivendas en réxime de alugueiro social.

a.2) Aproveitar a forza da lei para que as vivendas baleiras se incorporen a ese parque público.

a.3) Dispoñer de ferramentas normativas que impidan o lucro e a especulación e poñer límites ás plataformas como AIRBNB e ás propias asociacións de pisos turísticos que nacen ao abeiro do 'cheiro a diñeiro fresco' que trae o turismo de masas.

a.4)  Ao mesmo tempo, hai que meterlle o dente ao mercado do traballo e derrogar a reforma laboral para recuperarmos dignidade en contratos, condicións, dereitos e salarios.

a.5) Garantir un sistema de pensións público digno.

Corolario

Sen ética é imposible a vida pública. Precisamos unha ética solidaria con todas as persoas sexan de onde sexan. Necesitamos unha xustiza redistributiva e equidade social sen exclusións. 

Verémolo...despois do 10 N????

MALDITO CONTRABANDO!! POLÍTICA DE FAVORES PARA SEGUIR PERXUDICANDO ÁS DE SEMPRE...ÁS PERSOAS MIGRANTES, REFUXIADAS E AO POBO SAHARAUÍ

Información diversa sobre os movementos curiosos do Ministerio de Interior...que de tanto moverse, paradoxo da enxeñería bélica e lingüística, queda no máis puro inmobilismo e continuismo con respecto ao anterior ministerio en mans do PP.

Información que non deixa de anoxar, non sorprender, xa que, como ben saben as persoas que me coñecen fun dos escasos incapaz de amosar algún tipo de emocionalidade positiva cando chegaron os de Pedro Sánchez ao goberno...a razón obrigaba!!

Nesta cerimonia permanente da confusión, onde son máis importantes as imaxes e as supostas teses realizadas ou non, onde existe toda unha mercadotecnia informativa sobre procesos de primarias (supostamente) democráticos e onde, desde calquera dos medios de comunicación masiva, se dá unha desaforada persecución do logro ou non dos Orzamentos Xerais do Estado, destacando así quen o fixo posible ou non...a conclusión que extraemos e que seguen perdendo as persoas de sempre.

Pouca ou escasa belixerancia existe por parte de medios e politica sobre a persistencia das mesmas prácticas –a efectos reais- con respecto ás persoas migrantes, dentro e fóra das nosas fronteiras. Porque non debemos esquecer que hai anos que se externalizaron as prácticas securitarias das nosas fronteiras aos países do norte africano.

A nova de onte, aparecida en El País, leva un título ben rechamante: “Interior dona 75 vehículos a Rabat para frenar la inmigración irregular”. Unha doazón ao goberno tirano do alauita. Ao goberno que usurpa un territorio e vulnera os dereitos de todo un pobo: o saharauí.

A perversión é que isto, por riba, se entenda como cooperación: para nós é un contrabando, unha noxenta política de favores que sempre recibe contrapartidas opacas. Non se pensen que é unha doazón lixeira, non: os 75 vehículos doados a Marrocos teñen un valor de 2M250mil euros, a isto cómpre engadirlle os que se regalan a Mauritania (292mil euros) e Senegal (9 vehículos todo terreo e trece quad, 295mil euros), para un total de 3M200mil euros, segundo El País, que recolle a información da memoria que elaborou o Ministerio de Interior. En 12 anos, só Mauritania e Senegal acumularon preto de 170 M€ grazas a esta política de contrabando...

O que para o(s) ministerio(s) é Cooperación, cínguese a compra de material policial e outros recursos securitarios que se emprega como ferramenta de persecución das persoas migrantes, das refuxiadas e tamén como instrumento de represión do pobo saharauí por parte do ocupante marroquí. Esquécese que os conflitos que teñen lugar en Siria, en Sudán do Sur, República Centroafricana, na República Democrátrica do Congo, no Sáhara, e noutras zonas de África e Asia son debidas ao mantemento das políticas coloniais de desbaldimento de recursos primarios. A nosa responsabilidade é dobre...provocamos e convocamos os demos da violencia bélica...e logo esquecemos os dereitos asociados á palabra asilo e refuxio.

Somos unha vergoña. Cómpre que a esquerda redefina cales deben ser os principios inexorables polos que debe transitar un acordo político. A existencia dos Centros de Internamento para Estranxeiros (CIE’s), a persistencia na práctica das devolucións en quente, isto é, os dereitos das persoas migrantes e refuxiadas non poden ser, en ningún caso, a parte esquecida ou minorizada dos acordos dunha (suposta e...esvaída?) esquerda. Ogallá que os tempos me quiten a razón!

Ademais, a insistencia en converter ao norte de África nos nosos xendarmes só serve para que o Mar Mediterráneo siga sendo un mar de mortes perfectamente evitables. Milleiros de mortes entre 3.000 e 4.000 en cada ano.

Esta perversa política de fronteiras, xunto coa Lei Mordaza e coa Lei de Estranxeiría deben formar parte xa dun programa de acción claro da esquerda e seren parte importante de calquera negociación.

O 18 de decembro de 2018, no Día das Persoas Migrantes veremos como moitos dos que hoxe apoian as políticas do goberno sairán con toda a súa fachenda talentosa a facerse fotos de sorrisos-colgate e berrarán que son moi tolerantes e que defenden os dereitos das persoas migrantes...

Pero claro, unha imaxe, hoxe, vale máis que mil palabras, pero non vale máis que a coherencia dunha conciencia liberada das mentiras e das conveniencias...entón estourará a forza da responsabilidade, sinalando a quen, hoxe, xoves 1 de novembro de 2018, apoia co seu silencio ou coa súa indiferenza, a política de contrabando que, a cambio de fronteiras, apoia a vulneración de dereitos.

"LOS MÁS RICOS, LOS MÁS POBRES Y OTROS"

A verdade é que non hai fin de semana que a prensa dominical me provoque un punto de anoxo. Hoxe, non ía ser menos. O anoxo ten que ver co emprego da lenda que figura como título para definir a 'pornografía fiscal' dos representantes do PP e PSOE e altos cargos nun suposto exercicio de transparencia. E digo suposto, porque sempre existen auténticas enxeñerías fiscais capaces de agochar inxentes contías de diñeiro e estratexias inmorais e nada éticas de evasión e elusión fiscais. 

De todos os xeitos, con independencia desta pouco útil pornografía, a min o que me anoxa é que se use o termo "más pobre" para definir a situación económica de quen forma parte de postos de responsabilidade política. 

O vindeiro 17 de outubro será o Día Internacional da Erradicación da Pobreza, momento en que normalmente coñecemos o informe que prepara A Rede Galega contra a Pobreza (EAPN Galicia). No Informe do curso pasado, con datos do 2016, constaba que 700.000 persoas, o 25,4% da poboación galega, vivían en risco de pobreza ou inclusión social, e delas, 111.460 con carencia material severa. E informaban dun 14,1% de persoas que traballaban mais que eran consideradas pobres. 

Dubido que algunha das persoas que figuran na listaxe da 'pornografía fiscal' de La Voz de Galicia forme parte das persoas que, por desgraza e obra das normas do sistema capitalista, engrosa as ringleiras das persoas máis empobrecidas. 

Demandaríamos un pouco máis de empatía, precisamente, cara ás persoas realmente empobrecidas e non banalizar o termo 'pobre' en exercicios de estilo ao servizo dunha burguesía titulada, moi ben definida por Serge Halimi e Pierre Rimbert en Le Monde Diplomatique de setembro de 2018 (pp. 24-25).

TODO...TODO...COA MESMA RECEITA NON SE PODE

En efecto, todo, telo todo, por moito que nos vendan, é imposible, e menos se se fai todo coa mesma receita. Non é que me volva hoxe culinario, senón que falaremos brevemente da cociña do sistema capitalista. 

A reflexión xurdiu dunha lectura da prensa en papel mentres tomaba un café (descafeinado). Percibín de forma inmediata, unha vez lidas as novas, a contradición, que consiste na imposibilidade explícita de levar a cabo diferentes accións cando se pretende non tomar partido; cando se quere vivir nunha especie de todo vale, todo é posible...mais iso, obviamente é imposible.  Cómpre decidir. Cómpre elixir. 

Sirva de exemplo, o xornal La Voz de Galicia. Na breve editorial que alumea a portada da edición de Compostela, "Desde el Pedroso" demándanse, como posibles solucións á sangría demográfica que sofre a comarca de Compostela, "Ideas, por favor", título que lle dá o articulista. Ideas que deben transitar, cando menos, por dous camiños: a) un mercado inmobiliario a prezos razonables; b) un dinamismo na xestión de solo industrial. 

Unha breve pero acertada observación que, non obstante, choca co resto que nos ofrece o xornal, sobre todo co suplemento "Mercados" orientado todo el en alentar a chegada dunha cuarta revolución. 

A contradición é evidente. A cuarta revolución, que acompañaría aos beneficios do capitalismo financeiro, tecnolóxico e cognitivo (FTC), pode representar o pé definitivo sobre o corpo do traballo, unha grave amputación da institución salario, e a instalación definitiva nunha masa-traballadora precaria. 

De que maneira contraditorio?

a) O mercado inmobiliario está sendo todo el acaparado polas estratexias acumulativas dos posuídores do capital. De primeiras, non se remedou nada para impedir que o sistema seguise negando o dereito a unha vivenda digna a milleiros de persoas. 

Por riba, a ausencia dunha política pública de vivenda implica que o acceso a un alugueiro asequible sexa tortuoso, xa que as estratexias do capital, a través das famosas plataformas colaborativas, queren que os pisos sexa para turistas e ocasionais con posibilidades económicas. Loxicamente, o prezo se incrementa de forma especulativa. A consecuencia é a expulsión das persoas menos favorecidas cara ás marxes das urbes. Xa comentamos como en Francia se estaba producindo unha saturación habitacional por imposibilidade de facer fronte ao pago dos inzados prezos dos alugueiros. Levamos o mesmo camiño neste noso país. A expulsión ás marxes, entendendo por marxes no caso de Compostela, localidades como Bertamiráns, Cacheiras, Sigüeiro, Negreira e outras, implica, para as persoas, calcular non só o prezo para a vivenda, senón incorporar as contas dos desprazamentos e, ás veces, ás dos xantares, debido á imposibilidade de ir e vir ao fogar. Así, dáse non só a dificultade para animarse a crear, senón que é imposible que se fixe poboación no centro urbano. 

b) O solo industrial obriga a pensar...que industria? Neste tempo de hexemonía e voracidade do capitalismo FTC, que mudou os parámetros do sector traballo e convulsionou os hábitos de consumo de forma definitiva, preguntámonos iso, que industria pode salvar a quebra demográfica se os traballos son inestables, os salarios son precarios e non hai acceso a unha vivenda digna?

A cararexada Cuarta Revolución, que é a da robotización, a do agrandamento da fenda entre a clase traballadora precaria, de emprego estacionario mal remunerado e a clase dominante dos mecanismos de produción de capitalismo FTC, non vai permitir ningunha xestión do solo industrial, xa que este capitalismo está deslocalizado, descentralizado e acapara plusvalía un pouco en todas partes, incluído nos fogares. O capitalismo FTC só quere especular co valor de cambio en todos os eidos, incluído o da vivenda....co cal, imposible un parque de vivendas asequible e menos, aínda, pola inacción pública, un parque público de viendas en rexime de alugueiro social. 

O 5 de maio deste 2018 Carlos Marx cumpriría 200 anos...quizais unha lectura actualizada do seu pensamento permitiría entender mellor as contradicións do capital...tal como fai David Harvey. Por iso, aínda recoñecendo que esta reflexión é breve, non se pode ter todo coa mesma receita. Cómpre elixirmos que sistema queremos: se é o capitalista, nunca se correxirán as desigualdades de todo tipo...

 

A MARCA ESPAÑA COMO MODELO DA LEI MIGRATORIA ANTIPERSOAS DE MACRON

O macronismo é a faciana eufemística da dereita máis rancia, cuxo extremismo endulcórase baixo un suposto centro político que sempre é inexistente. En efecto, non cómpre confundir a capacidade de diálogo, de chegar a acordos, nin a capacidade de mesura e equilibrio cun falaz centro político.

Unha das manifestacións máis evidentes é o proxecto de lei do Asilo e Inmigración que superou a primeira lectura. Como informan desde a CIMADE trátase dun verdadeiro código da vergoña, e que pon en perigo a ducias de milleiros de persoas que serán retidas, asignadas en residencias, expulsadas, privadas dos seus dereitos. Unha lei que endurece os controis, as sancións, a selección e a expulsión, e deixa en moi mal lugar o dereito de asilo. E foi aprobada o domingo pola noite (ás 23h) co 58% dos votos de deputados e deputadas presentes. Isto xa sinala que é un texto controvertido, que non convence nin á esquerda, mais tampouco á dereita extrema que quere aínda máis dureza. 

Ollando as liñas que o artellan un percibe de forma inmediata que a Marca España soubo exportar moi ben o seu modelo, considerado un éxito, ignorando ou esquecendo de forma miserenta aos milleiros de persoas que morren no mar Mediterráneo e a existencia de políticas discriminatorias que atrancan o acceso a servizos públicos básicos como a sanidade (un recente estudo elaborado polo Instituto de Economía de Barcelona e a Universidade Pompeu i Fabra, Os efectos letais da perda de cobertura sanitaria, estima que as mortes de persoas migrantes en situación administrativa irregular se incrementou un 15% entre o 2012 e o 2015), a educación e políticas sociais. 

Cómpre moito, moito traballo no seo da propia sociedade para rachar a evolución da apatía e da indiferenza, cando non comportamento violento, e, da man dunha rúa máis humanizada, realizar os cambios administrativos pertinentes. O macronismo xa vai por un mal camiño. E moito nos tememos que asoman actitudes no Estado español da man do riverismo que manterán ou incrementarán as durezas dunha lei inxusta.

O PERIGO DO APOSTOLADO DIXITAL

Con todos os respectos, permitan que considere unha perigosa relixión a dixitalización global da sociedade. Por iso, emprego o concepto de Apostolado Dixital con plena concienca. 

Esta relixión ten adeptos e adoradores. Calquera espazo é susceptible de ser o lugar onde rezar ao Deus dixital, xa que, como as biblias, lévanse os seus preceptos na man. 

Certo é que hai circunstancias amables e moi positivas que explican un uso necesario e razonable das ferramentas dixitais. Sería a distancia que adoptarían os que afirman ser relixiosos, mais non practicantes. Tamén podería aproximarse ao concepto do agnóstico. Sexa como sexa, sería a adopción dunha distancia que permite a crítica reflexiva como método de aproximación e uso. 

Non obstante, o Apostolado remítenos a unha especie de fundamentalismo, que traballa unica e exclusivamente por unha sociedade dixital. E iso é moi, pero que moi perigoso. Sábeno moi ben os autores das narracións mesiánicas, que despois de persuadir aos seres humanos de que iso era o camiño que se debía percorrer, deciden afastar prudencialmente aos seus descendentes dese camiño e optan por unha educación libre de tecnoloxía. Son, polo tanto, os novos centros segregadores, xa que a educación que recibirán será diferenciada e afastada do suxeito-masa. E isto debera ser proba suficiente para adquirir unha actitude preventiva para o resto dos seres humanos e loitar por unha educación pública que nos iguale a todos os seres humanos. 

Mais o Apostolado precisa dos seus axentes políticos e económicos para propagar o ideario cultural e así impregnar o imaxinario das xentes coa panacea opiácea dixital. O turbocapitalismo desta etapa ordoliberal é moi intelixente. Por iso, a súa narración intoxicou mesmo a aqueles que se dicían anticapitalistas, antisistema, ou mesmo vagamente de esquerdas. 

En efecto, sucedeu que a esquerda comezou a loitar contra a dereita empregando as súas mesmas ferramentas dixitais, o mesmo vocabulario, renunciando á diferenciación terminolóxica (tal como a absurda liquidación do contraste entre esquerda e dereita), marxinando a todo aquilo que resulta vello -a experiencia da praxe é unha lousa nesta sociedade da precariedade- e adoptando a doutrina emocional do posmodernismo, proclamando un medo ancestral ao coñecemento racional e argumentado.

Hoxe, van abrollando interesantes voces que se erguen en contra deste Apostolado Dixital, mais son pequenos ecos, que apenas atopan auditores e menos aínda lectores...Non lle interesa ao sistema.

As escolas son enormes catedrais da adoración dixital. O fin é a aula dixital, a escola dixital...e chegará moi cedo o profesorado dixital. Os procesos e procedementos son dixitais. Sobre isto falaremos nun artigo posterior que estamos elaborando, xa que afecta a como se deseña hoxe a educación, convertendo as xeracións futuras en desherdadas (François-Xavier Bellamy, Los desheredados. Por qué es urgente transmitir la cultura, Ediciones Encuentro, 2018)

Pasamos, de media, catro horas fronte ás pantallas...mais non sempre -case nunca- para crear, para achegar ou adquirir coñecemento, senón como mero ocio...que chamaríamos narcotizante. Como forma de empregar o tempo libre que temos cando non estamos traballando de forma remunerada sobre todo. Ese tempo non o dedicamos, polo tanto, a comunicarnos de verdade, co positivo e negativo do encontro presencial, a camiñar, a respirar natureza, a ler, a escribir, a militar, a comprometernos, a amar...en definitiva, a vivir. Maurizio Ferraris titula un traballo seu co explícito título de Movilización total (Herder, 2017).

Como advirte Adam Alter o pensamento dixital que provén das redes sociais fainos sectarios, menos propensos a aceptar a crítica e o debate, máis dogmáticos e intransixentes. Polo tanto, transforma o carácter e afecta ás relacións sociais de verdade, xa que na rúa, nos centros, nos espazos públicos vive a diversidade, a pluralidade en todos os seus aspectos. Pode que explique esta individualidade dixital a crecente indiferenza polas persoas refuxiadas, ou o incremento notable dos comportamentos discriminatorios e violentos. 

O Apostolado Dixital convenlle ao capitalismo xa que disolve a necesaria conxunción relacional que precisa unha militancia política e social. O "gústame" de facebook suple a presenza das persoas nunha manifestación ou acto reivindicativo e converte en mantra o concepto de "maioría silenciosa" que emprega a dereita. A interacción, a mediación social imprescindible para convivir e aprender en sociedade desaparecen. 

Unha sociedade dixital é unha sociedade adicta. Os empresarios do dixital viven do tempo que pasamos conectados a calquera dos trebellos (apps) que nos ofrecen. Unha sociedade adicta é unha sociedade que non é quen de participar nos asuntos do espazo público. É máis intolerante e irrespectuosa. Unha sociedade adicta ao dixital ignora a mesura, vive do exhibicionismo -pornografía do eu-; vive do desequilibrio emocional, compulsivo, da violencia anónima. 

Para rachar coa adición imponse o coñecemento, a reflexión crítica. Para adquirir estas capacidades necesitamos unha educación que nos informe ante todo dos riscos, que ensine a facer un uso racional das ferramentas en tanto que medios para adquirir saberes grazas á mediación que nos achega o profesorado. Por iso, nas nosas aulas non necesitamos capelas dixitais. Precisamos que as escolas sexan espazos libres de inxerencias mercadotécnicas. Precisamos, en definitiva, máis humanismo.

O ESTADO DA VIVENDA INDIGNA EN FRANCIA

Recén chegada de Francia, o último número de Sciences Humaines (nº 460, abril 2018) ofrécenos dúas informacións que son interesantes. Aquí falarei da primeira, un artigo de Florine Galéron que fai un resumo do último informe da Fundación Abbé-Pierre sobre o estado da condición da vivenda nas poboacións precarizadas (o número 23). 

Como afirman na súa páxina web, esta Fundación estrutura o seu traballo a través de seis comisións todas compartindo a máxima finalidade: analizar o estado da vivenda das persoas máis empobrecidas da sociedade e, en consecuencia, apelar á erradicación das vivendas indignas. 

Ti que sofres, sexas quen sexas, entra, dorme, come, recupera esperanza, aquí querémoste

,

Unha das frases do Abade Pedro é: "Non abonda con emocionarse ante a miseria, cómpre pasar á acción". Unha frase que debera impregnar a actitude dunha sociedade individualista, pasiva, resignada e indiferente ante as situacións de inxustiza social. Saír das emocións do grupo que se considera propio, sair das loitas parciais, para abrazar a loita pola dignidade da condición humana, sexa de onde sexa a persoa.

Na web ofrecen un extracto do dossier sobre a rexión do norte de Francia, Hauts-de-France, e nel apreciamos o que sintetiza o título do artigo: "Cada vez máis vivendas con sobrepoboación en Francia". E é que despois de varias décadas en retroceso, a sobrepoboación habitacional recrudecéuse. Entre o ano 2006 e o 2013 déuse un incremento do 12 por cento, o que significa que 8,6 millóns de persoas en Francia sofren sobrepoboación habitacional. 

Téñase en conta que se fala de sobrepoboación habitacional cando, por exemplo, un irmán e unha irmá de máis de 7 anos non teñen a súa habitación propia, ou cando unha parella ten que durmir na mesma habitación cun neno ou nena. Se hai ausencia de varias habitacións fálase de sobrepoboación acusada. Este feito afectaba a 934 000 persoas en Francia no 2013, un incremento do 17 % en sete anos.

A conquista dun espazo íntimo propio, ter unha habitación para un mesmo, foi unha conquista que avanzou co afortalamento do Estado de Benestar durante os trinta anos que seguiron á segunda guerra mundial. Esta democratización da intimidade, inmensa e minúscula a un tempo como se recolle no artigo, está ameazado en Francia.

Como é de supoñer, este retorno da sobrepoboación afecta en primeiro lugar aos fogares con baixos ingresos (+ 1,6 puntos en sete anos, mentres que se reduciu nun 0,5 % nos fogares con máis ingresos). Falamos do colectivo social máis afectado polas consecuencias da crise-estafa que se iniciou no 2007: un empobrecemento e unha precarización xeralizada que converte en estrutural a desigualdade propia do sistema capitalista.

É CAPITALISMO, NON É ECONOMÍA COLABORATIVA

Hai que recoñecer que non me gustan nada a "tecnofilia", nin a "colonización dixital", nin todos eses discursos de buenrollismo sobre as bondades dun mundo robotizado. 

Todo isto impregnado do mundo on-line, que distancia as relacións humanas e converte a pantalla do ordenador, do tablet ou do móbil no principal axente social da nosa vida. 

Un deses aspectos, que sempre me pareceron propios do sistema, eran aplicacións e filosofías que, supostamente, se vendían como éticas porque eran colaborativas e ían contra os valores do sistema capitalista. Ignoro quen puido crer algunha vez iso. Pero son millóns de persoas as que o fan. E non logro entender como non ven que, hoxe por hoxe, e desde que naceron, todo o que se vende por economía colaborativa, cando aparece o factor diñeiro polo medio, son dignas fillas do capitalismo.

Mais, descendamos aos casos que van abrollando que provocan mesmo dossiers tan ilustrativos coma o que nos ofrece a revista Alternativas económicas no seu número de novembro de 2017 (pp. 37-45). Ás veces, alégraste porque ves que alguén pon datos claros ás túas reflexións. Iso é o que acontece con este dossier: "Mi móvil, mi capital". Porque diso se trata, de capital desde unha perspectiva fondamente individualista e que lucra ás supostas empresas colaborativas. 

No mundo dixital, e debido ás fendas deliberadas que ofrece o mundo do traballo na era neoliberal ou ultraliberal, certas plataformas dixitais deciden que xa non abonda con ofrecer servizos baixo demanda en sectores coma o turismo (son xa coñecidas as que ofrecen alugueiros de habitacións ou vivendas, que acabarán provocando unha segunda burbulla inmobiliaria pola especulación que caracteriza a algunas) ou o transporte (famoso o caso de Uber), senón que hai que ofrecer traballo baixo demanda. 

De saída, cando vin a existencia de tal enxendros pensei nas famosas empresas de traballo temporal físicas e contra as que loitou tanto a esquerda por precarizar as condicións laborais. Entón, como é posible que por se dixital non se vexa a mesma condición perxudicial? Como é que algunhas persoas caen no click destas plataformas de intermediación laboral dixitais? 

Pódese entender cando xorde a desesperación ante unha situación de desemprego prolongada. Mais, de forma ética, non podemos defender a economía mergullada que amparan estas prácticas laborais. E moito menos aceptar que actúen só coas leis do Mercado ("Laissez faire, laissez passer"), as máis crueis e que só converten en precariedade extrema o traballo: desregulación extrema, sen dereitos, a cambio de plena dispoñibilidade. 

As empresas non queren regular dereitos, xa que saben que facelo implica unha seria redución de dereitos. Hai persoas que se lucran sen querer investir en seguridade social e en contratar: por iso, tratan ás persoas como (falsas) autónomas, pois o seu traballo só se exerce coa empresa en cuestión. Se non hai regulación, todo beneficia a unha empresa que actúa en competencia desleal coas empresas físicas que si fan fronte ás obrigas.

Isto afástase do que representa en si mesmo a verdadeira economía colaborativa, que xorde cando se produce un modelo de produción, de consumo que pon en contacto a dous pares que comparten bens infrautilizados.

E por iso hai que chamar a atención, pois clientes teñen, e de seguro que por comodidade -click-, por descoñecemento da realidade laboral, por ignorancia, por indiferenza, por querer aforrar uns euros, ou por motivacións aínda menos definidas. O peor é cando son as xentes de esquerda as que usan/explotan estas plataformas dixitais pensando que practican economía colaborativa.

Deliveroo emprega "riders", persoas que fan os repartos en bicicleta e xa hai un movemento de protesta para reivindicar dereitos debido ás súas condicións. Reparten comida por 4,5 euros entrega, de onde hai que descontar impostos de autónomos. 

Glovo, seica española, fai reparto de todo: como di un dos traballadores, poden entregar un bolso de 1.500 euros de Louis Vuitton a cambio de 5 euros sen descontar impostos. Marketplace, do monstro Amazon -por favor, aquí solicitaría que alguén lese os libros que alertan sobre como se traballa neste monstro e sobre o perxudicial que é- paga 2 dólares as tarefas (o traballo)

Unha escravitude laboral asumida e consentida cada vez que se fai uso do servizo de Amazon e das demais plataformas. Os de Deliveroo fan entrega mesmo dun Dicionario de palabras prohibidas: turnos, salarios, horas semanais, traballo son algunhas desas palabras prohibidas. Triunfa o eufemismo e o universo asquerosamente líquido dos relativistas posmodernistas.

Estamos ante ferramentas de explotación laboral e de precarización, que favorecen a degradación dos dereitos laborais -aínda máis....e parecía difícil coa existencia das reformas laborais do PSOE e do PP...- ata facelos desaparecer no universo luminoso da pantalla dun móbil.

   

 

A PROBA ESTÁN OS DEREITOS HUMANOS...

Ás veces, un cando ten a responsabilidade de escribir debe ter certo coidado en como trata a información e, sobre todo, ser moi prudente á hora de "culpabilizar" sobre certos comportamentos e actitudes, sobre todo cando esta culpabilización se fai sen ter en conta unha verdadeira reflexión autocrítica e sen ter en contra a multicausalidade que opera no eido da temática das persoas refuxiadas e das persoas migrantes. 

Esa sensación foi a que me deixou a lectura do artigo de Yann Mens, "Europa, puesta a prueba", da revista Alternativas Económicas, xaneiro de 2017, pp. 20-21, que figura aloxado baixo o amparo da rúbrica 'Panorama económico'...o cal xa é preocupante.

Existe en toda a súa textualidade coma un desexo de 'externalizar' as culpas a Turquía, a Siria, a África en xeral no tocante á 'crise dos refuxiados'. 

O autor escribe desde unha postura, coidamos nós, eurocéntrica e, non obstante, Europa ten moitísima responsabilidade directa no que acontece coas persoas refuxiadas e coas migrantes, xa que actúa como causa acelerante para a súa existencia. Como exemplo podemos mencionar a anulación efectiva dunha cooperación ao desenvolvemento digna dese nome, xa que as axudas son condicionadas ao rol de xendarme de Europa e que se focalizan ao redor do concepto securitario. 

Centrar o inicio do artigo en "la actitud de Turquía" ("no los frenó" ás persoas refuxiadas, como se así desaparecese a violación do dereito de asilo e de 'non-refoulement') é dar por bo o Tratado (inhumano e criminal) que asinou a UE con ese país a cambio de diñeiro, cando xa existían sobradas mostras de que non era un país seguro e con serias condeas por vulneración de dereitos humanos. Polo tanto, a ninguén lle pode sorprender a actitude de Turquía...si debería facelo a dos estados membros da UE ao asinar ese tratado. 

Que o autor defende as bondades do Tratado, que el nomea "declaración", vén sinalado no feito de que se laia de que "la declaración del 18 de marzo está amenazada de muerte"...culpando a Turquía, por suposto, -e aquí con razón- polas medidas liberticidas....Mais, cómpre insistir...externalizar os problemas non nos fai menos responsables dos feitos e das vulneracións de dereitos humanos das persoas refuxiadas e das migrantes. 

Despois, como xa levo denunciando desde hai tempo, o discurso dos dereitos que asisten ás persoas refuxiadas non se poden vulnerar en nome dun Tratado á Carta...e moito menos que esa vulneración se faga practicando a manipulación, de tal maneira que persoas refuxiadas e persoas migrantes vense no mesmo conxunto...no fondo, a ninguén se lle escapa que as operacións da OTAN e Frontex no Mar Mediterráneo levan sempre o lema de "persecución contra a inmigración ilegal" e que, a pesar de que se rexistraron menos movementos por mar, dita persecución e os evidentes incrementos dos riscos derivou na morte de máis de 5.250 persoas. O Mar vólvese o sartego das esperanzas....a pesar de que a pluma do artigo afirme, de forma tranquila, "han descendido...los muertos en el mar" (...a menos que se fixe só na contorna de Grecia, o cal sería un erro de percepción terrible; unhas liñas despois di que son 4.100, cando son bastante máis de 5.000).

De feito, no remate do artigo xa apunta a necesidade de que "los Estados miembros deben reflexionar rápidamente sobre cómo quieren regular la migración laboral para que acaben esos dramas a los que no cesamos de asistir". Unha vez máis, a confusión entre persoas migrantes e persoas refuxiadas. Repetimos: as refuxiadas, polo feito de saíren dun país en guerra, veñen asistidas polo dereito internacional do asilo e do non-refoulement, polo que non deben figurar confundidas coas migrantes. 

Para rematar con ese drama, cómpre abrir portas, permitir a regularización ordinaria no país onde se vive, derrogar as normativas racistas que hoxe definen as políticas migratorias nas institucións europeas (tamén aquí), elaborar normativas de convivencia intercultural, e combinar esa apertura cunha política verdadeira de cooperación ao desenvolvemento.

Mentres, se seguimos asistindo impasibles ao que acontece en África, como non agardar máis entradas? 

Relatarei o acontecemento que nos comunica en Rebelión Guadi Calvo. O martes 17 a aviación nixeriana atacou o campo de persoas desprazadas de Rann en Kala Balge, no Estado de Borno, no noroeste do país, moi preto da fronteira con Camerún, matando a máis de cen persoas, entre desplazadas e colaboradoras da Cruz Vermella, ademais de causar  120 persoas feridas. 

Como di Guadi, isto demostra as consecuencias negativas da guerra contra o fundamentalismo wahabita (Boko Haram, desde marzo 2015) cando se fai sen ningún tipo de prevención. Cruz Vermella informou da morte de seis persoas e de trece feridas.

O drama é que existen 2,5 millóns de persoas refuxiadas.  Na zona de Borno, Yobe e Adamaw  hai 15 campos de refuxiados. Son zonas controladas sobre todo polo Boko Haram e onde as persoas e as poucas ongd's que operan na zona sofren os ataques de un e outro sector. As consecuencias do desabastecemento son terribles: un cuarto de millón de nenos e nenas sofren desnutrición aguda, 50 mil poden morrer nas vindeiras semanas e máis de 2 millóns de persoas non teñen acceso á axuda internacional. Nestas condicións, como non intentar entrar na Arcadia que é Europa para estas persoas? E como seguir poñendo o peche á cancela da liberdade?