MEDO LLE TEÑO! SOBRE O SEÑOR DAS TROULAS

Este señor non ten remedio. Sempre anda de troula e nin os seus correlixionarios saben se di a verdade ou se se asolaga na mentira. Agora dille ao pobo galego que o rigor dará paso ao crecemento. E eu xa lle teño pánico. Despois dunha lexislatura de rigor, onde todos os indicadores en materia de creación de emprego e dereitos laborais, de afortalamento dos servizos públicos da educación, da sanidade e dos servizos sociais están abafando debaixo da guillotina dos recortes do déficit, agora o señor en cuestión di que virá o crecemento....Medo lle teño!

Que seguirán medrando o paro e a desprotección laboral!

Que seguirán medrando os ataques á nosa dignidade como persoas!

Que seguirá medrando a emigración como único futuro!

Que seguirán medrando a degradación e privatización dos servizos públicos!

Que seguirán medrando as dificultades das persoas con diversidade funcional!

Que seguirán medrando os ataques á lingua e á cultura galega!

Que seguirá medrando a devaluación da democracia xa empequenecida!

Que seguirá medrando a desfeita do noso territorio, cruzado por unha velocidade que o desartella, elitista e nada ecolóxica!

Que seguirá medrando o seu inmobilismo e deixará facer a Don Banco e a Don Mercado para que lle tomen o pelo e lle rouben ás persoas aforradoras do país!

Que seguirá medrando o secuestro dos medios públicos galegos e a contratación dos restantes para propaganda do réxime!

Que seguirá...el!! Vaia troula!!

O pobo galego saberá recoñecer a mentira que se agocha na troula e darlle ao señor este seu ben merecido repouso e mandalo a Madrid –seguro que devece por iso- como ministro de Rajoy ao que non lle quedan máis que dous telexornais NO-DO como presidente en canto rematen as eleccións do 21 de outubro, xa que a Troika, desde ese día, como xa o fai agora de forma máis disimulada, recibirá o convite de Rajoy para sentarse no lugar onde debe residir a soberanía do pobo.  Non o permitamos. Nin en Galicia o 21 de outubro. Nin no Estado.

SUMAR ESFORZOS, RESTAR DIFICULTADES: ENTÓN, POR QUE TRIUNFAN AS MATEMÁTICAS DA DIVISIÓN?

Xa vai sendo habitual, nas diferentes ocasións en que nos vemos as persoas que practicamos o activismo social -non o de boquilla, senón o presencial-, que comentemos a sensación de que nada vai como debera en canto á participación activa do que se adoita chamar sociedade civil. 

E xa vai sendo habitual que, ao abeiro das múltiples plataformas que agroman ao son da comparsa da crise e das sectarias diferenzas, nos atopemos as mesmas persoas. Unha e outra vez. Até ser tan familiares que, mesmo, cansámonos de vernos. 

Por riba, de novo, xa vai sendo habitual que falemos da desunión, da falta de unidade de acción, en definitiva do triunfo das matemáticas da división. Estas son implacables. En vez de sumar esforzos e restar dificultades, nesta nosa leira dedicámonos ao minifundismo con forza e paixón. E isto en todos os aspectos. 

Pero, onde se manifesta con máis insistencia é no proliferante universo da Plataforma. Coma os choupíns despois dun día de choiva, non deixan de nacer e medrar. Algunhas, e coñezo os casos, naceron coa paixón do momento militante e esmoreceron como unha prenda de roupa que se puxera de moda. Outras, aparecen cando xa existe unha anterior, coma se, ao xurdir, viñese a engadir unha esencia desprendida da árbore de todas as esencias: neste eido entran as plataformas creadas ao abeiro dos ataques contra a educación entendida coma un dereito e servizo público. 

Ninguén -só o poden defender os adoradores desta nova versión do RISK en que se converteu a política- pode entender esta absurda demostración de paroxismo da diferenza segregadora. Tan absurdo todo que desmotiva a toda persoa allea ao xogo da posición e da estratexia representativa. En consecuencia, fai que diminúan os apoios a manifestacións, concentracións e outros actos reivindicativos....a non ser, claro está, a militancia ou afiliación convencida de cada credo. 

Nesta nosa terra é verdadeiramente difícil avanzar niso da unidade de acción desde a diversidade de pensamento. Pérdese de vista quen é o 'inimigo' e cales serían os beneficios da unión. Pero, en última instancia, a alguén lle interesa realmente camiñar con-xunta-mente? Máis aló das boas palabras que só sirven para ilustrar un discurso e unha foto de hemeroteca...do camiño só queda o pó no horizonte.

En fin, nada, amigos e amigas, sigamos con estas matemáticas da división. Sigamos así. Xa vai sendo habitual.

A DEFICITARIA PATRAÑA DO DÉFICIT PÚBLICO

un libro imprescindible

0. “No vacilaremos en tomar las medidas oportunas para lograrlo. Nuestro primer objetivo es el déficit, el segundo es el déficit y el tercero, el déficit”, así xustificaba o ministro de Facenda, Cristóbal Montoro, o maior recorte orzamentario da democracia no estado español, que se sitúa nos 27.300 millóns de euros. Sirva o mantra de Montoro para introducir as presentes liñas que falan da coartada para o recorte, o déficit e, unido a el, a débeda pública.

1. A filosofía ultraliberal imprégnao todo. Domina a linguaxe e transmite ideas falsas sobre a economía e por iso vólvese instrumento de segregación e enmascaramento. Fala da inevitabilidade, como se os mercados fosen entes abstractos, sen nome e apelidos e sen intereses. Pero non é así. Non hai espírito santo nin maxias: todo responde a unha decisión política de persoas concretas. 

 2. A solidariedade é un termo que os ultraliberais empregan, pero que non saben entender na súa verdadeira dimensión, de aí que a redución do gasto público, o control das contas públicas ligado ao déficit e os procedementos de vixilancia sobre os orzamentos nacionais supoñan unha vulneración das normas democráticas da soberanía nacional e sexan fondamente insolidarios.

3. As politicas europeas son insustentables e antisociais. O Colectivo de Economistas Aterrados afirma, sen ambaxes, que son reformas estruturais perigosas para a cohesión social e o equilibrio no reparto das posibilidades de realización [1]. A prolongada política de bonificación ás rendas elevadas –das que coñecemos unha nova mostra na decisión de Rajoy de recompensar aos defraudadores nos Presupostos 2012- contrasta coa ineficaz armonización fiscal europea.

 

4. O Banco Central Europeo (BCE) non serve tal como está concebido, xa que obriga aos Estados membros a financiar a súa débeda pública nos mercados financeiros, quedando así en mans de voitres especuladores. Neste eido, particularmente perxudiciais son os Credit default swaps (CDS), que conforman un mercado especulativo coa débeda soberana, parasitario e desestabilizador [1].

Temos que transformar o funcionamento institucional e financeiro de Europa, ou imos directos cara ao abismo. Como afirma Martín Seco, a Unión Europea, “desde su creación, está inmersa en un lenguaje engañoso e hipócrita” [2].

As normas consignadas nos Tratados europeos, desde Maastricht, son unha ofrenda ao desastre que estamos padecendo, tal como alertabamos algúns na década dos 90 do século pasado, sendo por iso definidos ‘catastrofistas’ ou mesmo, de forma falaz, ‘antieuropeístas’. Pero o paradoxo é que a UE se fixo de “espaldas a los ciudadanos, ocultándoles la dimensión y las consecuencias de los acuerdos y disimulando los intereses económicos que impulsaban el proceso” [2]. Por iso, non podemos desentendernos de Europa. 

5. A construción europea non pode facerse tendo en conta estes mecanismos insolidarios. A cláusula de “non salvamento” (no bail-out) do Tratato de Maastricht é absurda e incomprensible. O feito de que os países teñan prohibido recorrer ao BCE para financiar os seus déficits derivou no entreguismo destes países ás esixenzas da industria financeira, incluíndo ese niño de víboras, as nefastas axencias de cualificación [2]. A crise actual é unha mostra da carencia de mecanismos de solidariedade financeira en Europa: os fondos de rescate non o son, antes ben son unha proba máis da deriva e do entreguismo.

Entreguismo ben visible na obriga de introducir a “regra de ouro” nas Constitucións nacionais sobre o déficit público estrutural limitado ao 0,5% do PIB. Aberrante: o único beneficiario é toda a engranaxe da industria financeira. E se para iso hai que dar un “golpe de estado tecnocrático” faise e punto: Grecia e Italia teñen presidentes que non foron votados pola súa cidadanía. Ao mesmo tempo, a contracción do gasto público relega a millóns de persoas a vivir no limite das súas posibilidades de realización, cando non na pobreza (en España, máis do 21% da poboación).

6. Todas as medidas ultraliberais apelan a rebaixar o gasto público para controlar o déficit, o anatema dos ultraliberais, fonte de todo mal. Non obstante, os países como España deficitarios en infraestruturas e niveis baixos de bens e servizos sociais, educación, sanidade, protección social, etc., están na obriga de forma transitoria a endebedarse para mellorar [2]. Lembremos que o gasto social de España sempre estivo lonxe da media europea. Todas as medidas actuais hipotecan o noso futuro ao restarnos capacidade de mellora e facilitar os procesos de privatización [1].

 

7. Débense impoñer mecanismos de armonización fiscal en Europa e nos seus Estados membros. Temos que conquistar as institucións europeas, democratizalas e mudar o paradigma económico actual. Entón poderemos impoñer unha serie de medidas de cooperación: o BCE e os bancos nacionais deben prestar diñeiro, garantir a débeda pública e incentivar a creación de emprego; impedir a especulación coa débeda pública; fiscalizar impositivamente as transaccións financeiras e establecer un imposto excepcional sobre as grandes fortunas; en definitiva regular os mercados e a industria financeira, ao mesmo tempo que se fortalece o sector público. Non é imposible facelo. É cuestión de ideoloxía e vontade política.

Non queda outra, temos que anular o nefasto poder absolutista da industria financeira e artellar unha verdadeira solidariedade entre os pobos de Europa...sempre que, claro está, consideremos que é preciso seguir formando parte da construción europea do futuro.

Bibliografía

[1] Economistas aterrados, Europa al borde del abismo, Pasos Perdidos / Barataria, 2012, p. 16-21, 38-39, 58-59, (impagable a análise dedicada a España, pp. 121-140).

[2] Juan Francisco Martín Seco, Economía. Mentiras y Trampas, Península, Barcelona, 2012, p. 21, 23, 46-52 (clarificador panorama sobre o BCE), 73-79 (de lectura obrigada para profanos no eido déficit público).

TRABALLAR MÁIS POR MENOS? ABONDA XA DE DEMAGOXIA SOBRE A FUNCIÓN PÚBLICA

o imaxinario que sostén os ataques

Un comeza a estar xa farto de tanta tontería, de tanto disparate verquido sobre as persoas que traballan na función pública. Funcionarios hainos de distinto tipo, desde os que están mellor tratados até os que están abaixo, en función do tipo de oposición aprobada,  do mesmo xeito que na privada os cargos directivos 'mexan' por riba do salario do salario que gañan os traballadores e traballadoras.

Cando escoitei hai dous días os anuncios da comunidade de Valencia sobre o carácter docente do mes de xullo, xa me preocupei ao día seguinte de ver como se recollía a nova e, por suposto, non quedas defraudado, xa que sempre, sempre, aparece unha voz para, baixo a apariencia da veracidade, non disimular a súa xenreira(?)/envexa(?) cara ás persoas que traballan na función pública...como se a esa persoa se lle impedise presentarse a eses postos de traballo que tanto denostan.

Vou simplemente reproducir unhas palabras do artigo de opinión -na liña editorial do xornal?- que Sara Carreira deixou escrito en La Voz de Galicia do sábado 17 de marzo co título de "Un gesto ¿práctico?" (p. 28). Recollo os termos da primeira parte do artigo, onde comete o erro de xeneralizar o alcance da nova; na segunda se centra, se ben de forma pouco afondada e con algunha opinión tamén discutible, no alcance da extensión da medida da comunidade valenciana ao resto do Estado...ignorando así que acontece na propia lexislación docente de Galicia.

'Ahora que todos los trabajadores que tenemos la inmensa suerte de disfrutar de un empleo estamos más horas en el tajo y cobramos menos por ello, parece sensato que los funcionarios, todos, cumplan con su horario, y ya que disfrutan de esas casi dos semanitas de moscosos por la gracia divina no está mal que cumplan con el resto del calendario"

Neste fragmento condénsase todo o imaxinario de xenreira/envexa á que aludía antes. E faino desde afirmacións que cómpre, cando menos matizar e moito.

1º) Na Constitución Española (art. 35) está consignado "o deber de traballar e o dereito ao traballo (...) e a unha remuneración suficiente para satisfacer as súas necesidades e as da súa familia". O traballo é un dereito con dereitos, adquiridos despois de moitas décadas de loita obreira. Non descendeu dos ceos. Non. E requiriu o sangue de moitas mulleres que se negaron a seren vítimas dos patriarcas que as sometían nas empresas. De onde, senón, vén o que se conmemora o 8 de marzo.

2º) As condicións laborais estaban determinadas polos convenios colectivos: non hai graza divina. Un dereito negociado mediante a interlocución dos axentes sociais non debe, nin pode ser reducido a unha intervención divina (a menos que a autora sexa crente e pense que Deus si fixo á súa imaxe e semellanza a funcionarios e funcionarias). Os convenios colectivos amparaban ao traballador fronte ao empresario e ofrecíanlle unha protección social.

Como vedes, emprego o imperfecto, xa que a reforma laboral do PP fai que a negociación colectiva desapareza fronte ás necesidades de maximizar beneficios da patronal. A subxectividade non demostrada e doadamente manipulable cárgase a protección social que tiña o traballador fronte ao seu patrón. Iso que impediría que a autora se vexa na obriga(?)/aceptación(?) de traballar máis horas por menos salario.

3º) Traballar máis por menos, non pode, nin debe ser o que se desexe para a clase traballadora. Todo o contrario debera ser a nosa ambición como asalariados e asalariadas: acadarmos un traballo digno, quen de respectar a nosa vida persoal, social e familiar. A columnista non di nada sobre o seu xefe, que é en primeira e última instancia quen a fai traballar máis por menos. Por medo? Por autocensura? De seguro que Albert Camus estaría desencantado. Está de acordo a traballadora coas súas condicións? Traballar máis por menos é realmente unha sorte? A iso chámalle 'disfrutar'?

4º) Esta traballadora semella ter interiorizado que todos os funcionarios, hoxe, incumpren o seu horario e o seu calendario. Na súa mente repousa a contraposición, defendida polos seus patróns, entre o eido privado, moito mellor, eficaz e eficiente que o público, que debera reducirse (até desaparecer?). Afirmación falsa que pode responder a: un prexuízo, un estereotipo, simple miopía social, a unha burda xeralización desde unha experiencia persoal negativa, etc.  Eu non incumpro o meu horario, nin o meu calendario. E como secretario levo 8 anos traballando o mes de xullo. Sei que hai de todo, coma en botica, pero iso non me impide ver máis aló dos tópicos absurdos do imaxinario social (ben potenciado pola prensa afín ao sistema capitalista). Pero non acepto que se sigan degradando as miñas condicións laborais, do mesmo xeito que non quero que se degraden as túas nin a dos demais. Por iso vou facer folga o 29 de marzo: para non traballar máis horas por menos salario e dereitos.

5º) Meter nun mesmo saco a todos os funcionarios conleva cometer erros coma o de dicir que os funcionarios disfrutan de "casi dos semanitas de moscosos" -con recochineo ben demostrable a través do diminutivo. Eu, que exerzo na función pública docente non sei que son eses moscosos. É consciente a columnista que na recén aprobada lei de reforma da función pública estes se reducen?

E cabe recordar que a nova aludía ao corpo docente, a ninguén máis, pero intúese que existian desexos de falar de todos os funcionarios..."porque son todos iguais": a mesma absurda estereotipación que define á clase política e conduce á desafectación política e, mediante este recurso, á vía libre ao estado de desfeita que vivimos hoxe.

6º) Non entendo a clase traballadora como átomos que viven en dous universos paralelos: privado vs público. Non. Somos asalariados e asalariadas. Dependemos dun xefe que sempre desexará modificar e degradar as nosas condicións laborais para, con menos gastos, ter máis beneficios. Fronte a esta degradación non cabe a tontería de confrontarnos entre nós, a clase traballadora: cómpre a unión e facerlle ver aos que mandan que temos dereito a un traballo digno e con dereitos.

Baixo a xustificación do déficit en Europa -outra patraña máis como ben demostra o economista Ha-Joon Chang- os axentes do neoliberalismo impoñen as súas receitas de recortes. E, nesa receita adquire unha enorme importancia reducir a función pública porque así se reduce a capacidade de intervención do Estado nos eidos fundamentais da vida pública. E iso, de suceder, significará amputar o futuro das vindeiras xeracións.

NÓS E O MEDO ANTE A DEREITA E A OFENSIVA NEOLIBERAL

Non é doado falar do medo. "O medo garda a viña e non quen a vindima", "O que ten cú, ten medo", recóllese no Refraneiro galego de Taboada-Chivite. O saber popular sempre deu forma de sentenza ao medo: quizais, unha forma de dominalo.

O medo maniféstase. Exprésase. E cando se impón ao resto das nosas emocións, asoballándoas, fainos actuar. De que forma? Esa é unha interesante cuestión que ten tantas respostas como persoas hai.

Pode que me equivoque, pero, nas diferentes manifestacións, concentracións e protestas vividas o domingo 19 de febreiro e o xoves 23 de febreiro, en contra da reforma laboral e en contra da reforma da función pública, podía albiscar na unión daquelas persoas o desexo de vencer o medo. O colectivo como protección. O NÓS que resgarda ao EU dos adversarios exteriores que o circundan.

Outra cousa é a utilidade, hoxe que todo se move en rendibilidades, dos nosos actos. Só como exteriorización dun enorme descontento fronte ao que é inxusto? Como demostración "interesada" de que é posible ir máis aló nas futuras accións de protesta?

De todo puiden escoitar. Mesmo un amigo espúxome un rápido discurso non improvisado sobre as folgas xerais en Galicia e sobre as condicións para o seu éxito ou non. Os sindicatos mesmo están organizando charlas pedagóxicas nas súas asembleas e centros de traballo para comprobar o grao de implicación das bases nunha suposta folga xeral. Está ben comprobalo. Faise porque existe temor. Os dirixentes temen un posible fracaso na convocatoria e, xa que logo, a posible des-posesión de instrumentos que presentar aos belixerantes políticos da dereita para convencelos de que están equivocados.

Non se cometa, de todos os xeitos, o erro de tratar unha folga xeral coma se esta fose un fin en si mesmo. Como se non existisen outras modalidades de resistencia e de confrontación. A folga xeral debe ser un medio para demostrarlle a quen elabora normas inxustas que se equivoca e que debe retroceder. E sabedora de que isto é así a patronal quere conculcar ese dereito.

Diversas circunstancias serven para, en cada un de nós, dar forma ás nosas dúbidas, aos nosos temores, aos nosos medos. E esas circunstancias dan e quitan sentido á nosa vida. Por iso, hoxe, cando o presente se conxuga de forma inestable e veloz, non debe causarnos abraio o permanente temor perante o futuro. Os propios belixerantes sábeno: describen con fatalismo as letras do noso futuro co fin de ir modelando e esculpindo as imaxes do medo no noso interior. O propio Séneca advertíanos contra isto: "Calamitosus est animus futuri anxius" (Desgraciado é o espírito angustiado polo futuro").

A ese medo responden as conversas sobre o vindeiro mes de marzo, sobre o momento posterior ás eleccións andaluzas e asturianas, sobre o momento no que se anuncien os orzamentos para o 2012. Os axentes neoliberais e os da dereita que nos malgobernan non desaproveitan ocasión para introducir a perspectiva fatalista perante o futuro, mesmo ante o micrófono supostamente pechado, eloxiando a capacidade de abnegado sacrificio do pobo que supostamente aceptaría resignado os sacrificios necesarios para sacar "España" da crise. Todo está perfectamente estudado. Calculado. Coma nun xogo militar no que se trata de ir introducindo pezas nas liñas inimigas para, no momento oportuno, dar o golpe conquistador. Xogan co medo do pobo.

Como suxeitos, indivíduos situados fronte a unha situación de incertidume, de temor á perda do que se ten (unha mínima seguridade laboral para facerlle fronte aos gastos da vida), é factible que decidamos non facer nada que presupoña desestabilizar esa delicada estabilidade. Unha amiga, cando debatíamos sobre se faría ou non  folga no caso de convocarse de forma unitaria (todo o que non sexa unitario é un erro, ou como di un amigo historiador, un rito; téñase en conta onde se desenvolve o escenario principal na toma de decisións sobre a reforma laboral), alporizouse e díxome: "olla a prensa de hoxe e verás como mesmo os sindicatos, que afirman desexar tumbar a reforma laboral, xa a están aplicando cos seus propios traballadores......entón, por que teño que arriscarme e perder o que me queda?".

E é que semella que os efectos de castigo derivados dunha folga serán superiores aos efectos beneficiosos. Por iso, a resignación, a abnegada obediencia ás imposicións (algúns poden chamalo mesmo prudencia) poden impoñerse aos desexos de loita, de reparación, de xustiza, de traballo digno e con dereitos.

E pode ser certo. Por que, en caso de facerse unha folga xeral como ditan os cánones de loita obreira (con unidade sindical, coa cooperación da forza política da esquerda, coa pedagoxía necesaria para paralizar o consumo enerxético e a produción do país), quen nos garante que o PP vai escoitar ao pobo? Alguén escoitou o que berrou durante incesantes días e noites o pobo grego? Modificou unha liña dos documentos Sarkozy despois das numerosas e concurridas manifestacións e folgas que paralizaron Francia durante días e días?

Que nos queda entón? Aceptalo, sen máis?

Eu digo non.


Cómpre camiñarmos xuntos, vencendo ese medo que nos afoga cando estamos sós. NÓS xuntos somos algo máis ca unha suma desconexa de persoas. Podemos debuxar un escenario ideal: comezamos desde xa cun clima permanente de mobilización nos centros de traballo (peches (incluídos centros de ensino), redución / paralización nas cadeas de produción, etc.), animamos a unha derrota da dereita en Andalucía e Asturias, e lle engadimos unha convocatoria unitaria de folga xeral, de seguemento masivo, que dure algo máis ca un día, que poña os luminosos indicadores de consumo enerxético cáseque a cero, que paralice o consumo, que obstaculice o xogo especulativo dos mercados: todo isto, .... que efectos tería?

En todo caso, o futuro a medio prazo pasa pola conquista dos escenarios onde se toman as decisións que máis nos afectan. Mentres as institucións europeas, mentres os países europeos dominantes estean en mans da dereita e das oligarquías financeiras, nada se pode facer.

Por iso, considero que os procesos constituíntes do novo futuro, que deben dar corpo a unha nova democracia, pasan pola re-conquista do imaxinario social, pola recuperación da educación como emancipación, e onde a mobilización permanente, crítica e constante da clase traballadora se una á conquista das institucións onde se elaboran as leis, para que estas sexan voz do corpo social da maioría. 

A FÁBULA DO DEUS-MERCADO OU COMO O SANGUE SE VOLVEU VERDE

Todo acontecera un venres. Como a traizón. No remate da semana laboral para moitas persoas. Sen querer deixar tempo de reacción. Un luns sería máis doado organizar toda unha semana de contestación. Mais, aínda así o escándalo estalou, pero todo era máis controlable. Para os máis contestatarios, o máis aldraxante foi comprobar, ao día seguinte, que omitiran de forma deliberada na súa presentación pública detalles non tan pequenos que amosan a baixa catadura moral dos suxeitos.

Todo acontecera un venres. Todo se fixo para honrar ao Deus Mercado e aos seus profetas. Son poucos, pero a súa caste domina o mundo. Entraron no xogo democrático para desvirtualo, para dominar á súa vontade á masa. E puxeron o diñeiro necesario para construir imperios mediáticos e financeiros quen de dominar os escenarios de decisión supostamente democrática.

O sacrificio tivo lugar na cova central. Ao redor dun altar de metacrilato conectado ao Deus Mercado, unha cohorte de adoradoras e de acólitos, ornados coas mellores garabatas e portadocumentos de marca e cos mellores bolsos de pel natural e zapatos de marca, brandían extasiados, un coitelo chamado Reforma Laboral. Sobre o altar, atados e indefensos, dous corpos ben seleccionados, o dunha traballadora e o dun traballador. Lanzando vivas ao Deus Mercado, unha tras outra, diferentes rostros que representaban ao BCE, ao FMI, ao BM, á OMC, aos países poderosos da UE, á CEOE, á Banca, en definitiva á dereita e á oligarquía financeira, e realizando o conxuro do eloxio ao coitelo Reforma Laboral asestaban por turnos unha coitelada sobre o traballador, sobre a traballadora. Do altar o sangue fluía a través de tubos cara a unha pantalla de índices de competitividade e acumulación de capital e volvíase de cor verde.

Mentres iso acontecía, en directo a través da rede óptica, millóns de persoas, de xeonllos, observaban o espectáculo. Os profetas dispuxérono todo para que detrás de cada espectador houbese un látego inmaterial: "ou aceptas con abnegada resignación ou 'iso' é o que che agarda. Tes que escoller entre vivir de xeonllos ou morrer desangrado nas oficinas de culto do desemprego".

Algúns xa foran rodeados polos garantes dos profetas e a cada movemento sospeitoso recibian unha descarga de paos. Sempre os alcumaran antisistema e eran seres 'perigosos' para o mantemento da orde mundial.

Outros, menos dos que se pensaría, ousaron erguerse e negáronse a aceptar a chantaxe dos profetas. Ao día seguinte, foron expulsados do 'paraíso' laboral de forma procedente e conforme á norma que emanaba do coitelo do Deus Mercado.

Os demais, dubidaron nun inicio entre erguerse ou seguir de xeonllos. Finalmente, o peso das ataduras económicas de todo tipo, o sentimento de medo ante a morte laboral, provocaron unha aceptación en masa das novas condicións de traballo e que representan unha nova forma de escravitude.

Todo acontecera un venres de febreiro, segundo me contou meu avó. Non acerta, debido ao alzheimer, a dicirme que sucedeu nos meses que seguiron á presentación do sacrificio humano. Díxome que algúns antisistema e contestatarios se uniran, pero non me soubo aclarar se os profetas retrocederon ou non. Terei que agardar a medrar un pouco e desfacer a censura que impide a libre información en internet para enterarme.

O MUNDO ÁS AVESSAS

O día a día comeza coa negrura, coa escuridade sobre un horizonte cada vez máis difuminado. Xa non abres o xornal. Demasiados intereses en xogo como para poder aprehender  a verdade desde un único medio. Entón escoitas a rúa como se pronuncia neste inverno escaso de auga.

E o medo inoculado cada día cunha forte compoñente de resignación asoma nas palabras dos improvisados discursos. Acéptase cada anuncio de recurte de dereitos con abnegada resignación. Algún até di, “pero se mesmo os sindicatos van aceptar que o traballo completo pase a tempo parcial”. E o xesto que acompaña a esa afirmación xa non é de indignación, non, é de calada e resignada aceptación. Como se non houbese outra saída. Os publicistas neoliberais triunfan.

Cada día un compañeiro, unha compañeira queda sen traballo. E non só no eido da investigación, onde xa é quimera pretender traballar para o país. Falo dos eidos máis dispares. As oligarquías financeiras e os seus cómplices nos gobernos fixeron que a palabra ERE sexa sinónimo de “morte” laboral. E ese medo á morte laboral imponse nas conversas e imponse á necesaria acción cidadá de contestación.

***
A democracia é unha ilusión. Espello e mentira. Capturada polas redes do Estado e este en mans das oligarquías. Un terrible cheiro a podredume inúndao todo. E os seus axentes perpetradores son terriblemente hipócritas. A verdade é que aínda teño o poder de anoxarme cando escoito aos que recén saíron do goberno falar de atentado á democracia por parte do goberno entrante...: acaso xa non existe memoria a curto prazo e esquecen que todas e cada unha das medidas desde o 2008 adoptadas polo PSOE foron contrarias aos dereitos da clase traballadora? Que a conxelación da que se fala faise sobre unha baixada do 5% realizada por eles? Que o aumento da idade para xubilarse foi cousa deles? Que a taxa de reposición do 10% -favorecendo a merma de calidade da función pública- foi cousa deles? Que o cambio sen plebiscito da Constitución foi asunto deles...dos dous, do PP e PSOE??

***
Cada día que pasa a Cidade da Cultura representa para Galicia unha coitelada sobre o debilitado corpo da Cultura en xeral. Hai aeroportos sen avións, de “persoas”, pero sen persoas que viaxen. Aquí temos unha nova terminal digna dun aeroporto de gran cidade europea, e unha vella terminal que aínda non chegara ao seu tope de viaxeiros e da que non sabemos cal será o seu futuro. O tema é construír, tirar para adiante e “xa se verá”.

No Gaiás hai tamén un enorme continente, pero non hai quen queira colonizalo. Os contidos cando se queren impoñer...non atraen. Achéganse namorados megalómanos e tamén críticos que queren reafirmar a súa crítica. Pero sobre todo van os perdidos  e obrigados excursionistas de axencias, e as “chantaxeadas” (¿?) asociacións de diverso signo (cultural, lingüistico, literario...) que, probablemente a cambio dalgún apoio ou subvención económica, se ven na obriga de desenvolver as súas actividades nun espazo inhóspito, non preparado, sequera, para as mesmas.

E agora queren levarse o museo Granell. Aos espazos que fan da cidade de Compostela un lugar de cultura. Nada mellor que a proximidade para todo: para o abastecemento en provisións, para o lecer e tamén para a cultura. Xa quedan poucos espazos. Fóronos pechando todos. Foron caendo. A cultura de base ten que reorganizarse permanentemente para loitar contra o baleiro ao que o queren someter os escuros alquimistas.

***

A política de igualdade de oportunidades foi sempre, mesmo na suposta época de vacas gordas, unha quimera. Cantas veces tivemos que denuncialo! Fomos sempre un país que en materia social, tal como describiu Vicenç Navarro, estivo no furgón de cola de Europa. Pretender agora que hai que volver a eses tempos simplemente, é un insulto á intelixencia. As taxas de desemprego sempre foran das máis elevadas. Os salarios dos máis baixos. As pensións das máis baixas. As leis sobre a inmigración sempre restritivas. Non. Cómpre cambiar de ollada e de reflexión. En caso contrario, non existirá saída á gran estafa financeira.
***

Que os antidemócratas xulguen aos demócratas son realidades cando o sistema político, xudicial e económico está en mans de quen está desde que a amnesia colectiva se disparara a finais dos anos 70. Nunca desapareceron. Souberon utilizar as institucións para impoñer o carácter antidemócrata ás institucións democráticas. Así nos vai.

É lóxico entón que certos corruptos e delincuentes saian ben parados. Nun páis onde certas institucións son tabú, a corrupción é sempre dos de fóra do núcleo primitivo, pero, como di Salvador López Arnal, os vasos comunicantes existen. Mais, como todo é “modificable” non sería de extrañar que un divorcio apareza como solución exculpatoria.

***
Que 20.000 persoas se manifesten por un equipo de fútbol representa unha negación ou unha afirmación? A resposta viría dada pola magnitude da vindeira concentración en defensa dos nosos dereitos cidadáns. Eu, de antemán, xa coñezo, e ogallá me equivoque, a resposta.

***

Todo é tan absurdo que, por momentos, considero que as miñas esperanzas están, hoxe, nos pobos francés e alemán. Que Sarkozy e Merkel perdan as súas eleccións, que cheguen forzas máis progresistas e de esquerdas sería o primeiro paso para suavizarmos as pendentes que o futuro nos depara.

É un mal menor? Pode ser. Teño en mente que o programa natural dominante é o capitalismo e que este, para seguir maximizando beneficios, precisa meterlle o dente con forza ao ben público e seguir insistindo na fenda das desigualdades. Polo tanto, a acción cidadá deberá encamiñarse en conter os ataques, en defender o ben público e en solidificar un programa de acción conxunto que faga da igualdade de dereitos, de oportunidades e de deberes a súa máxima. Unha cidadanía contestataria, emancipada, será a mellor maneira de obrigar ao aparello do(s) Estado(s) a modificar a súa folla de ruta.

STOPPT DAS EURO-DESASTER! DE MAX OTTE

Unha primeira advertencia: prefiro deixar o título en alemán. O título castelán, ¡Frenad el desastre del euro! (Ariel, Barcelona, 2011, tradución de Lluís Miralles de Imperial) focalízao todo ao redor da moeda única, e deixa entrever como unha certa positividade debido á necesidade de salvala. Pero Max Otte amosa moitas e duras críticas cara ao euro das que podemos citar as seguintes: “también la crisis del euro era previsible teniendo en cuenta la errónea construcción” (p. 21); “el euro no ha unido a Europa, sino que la ha escindido” (p. 31); “el actual camino conduce al desastre y que la separación y la salida de la zona euro deben ser posibles” (pp. 40-41). A última delas en resposta a un libelo, O euro é necesario, publicado por 50 grandes xefes de grandes grupos empresariais en Alemaña e Francia en xuño de 2011. Por iso, penso que Max Otte pide antes que se pare o desastre cara ao que camiña Europa, e unha desas solucións, mesmo, pode ser a saída do euro (“abogo ya desde hace tiempo por separar a Grecia, Irlanda, Portugal y España de la eurozona”, p. 44).

Segunda advertencia: Max Otte non é anticapitalista. Todo o contrario. El mesmo dirixe un Centro de Investimento de Valores e é xestor independente de fondos. Dígoo para que lle quede claro aos “amantes” das prácticas neoliberais que, mesmo sen ler nada, me acusan de “comunista”. Max Otte realiza unha crítica en toda regra á submisión da política ante os oligarcas financeiros: “podría ofrecer innumerables testimonios de cómo la oligarquía financiera daña a nuestro ser social, de cómo socava nuestra sociedad del rendimiento y nuestra democracia y cambia las reglas legales en su beneficio” (p. 22).

De feito, o acontecido nestes días con Papadimos e Monti, en Grecia e Italia, respectivamente, é moi elocuente: ambos son tecnócratas economistas que, en primeira instancia, foron culpables da situación actual. Nin máis nin menos. Os donos do xogo especulador financeiro sitúan auténticos fans da dura política de axustes neoliberais, que non poñerán en dúbida as “medidas de presión” dos órganos de decisión neoliberais. E o pobo? Déuse conta da gran estafa? Dentro dunha perfecta retórica do medo, de que non é posible estar fóra do euro, aceptaron que nin sequera houbese que pasar polas urnas para poñer un presidente no seu país. Derrota sen paliativos da DEMOCRACIA. Que nome lle daríamos se en vez de vir vestidas con traxe, garabatas e portadocumentos, esas persoas viñesen vestidas de uniformes militares?

De forma tráxica, esta situación correspóndese perfectamente coa descrita por Max Otte no seu libro: “hoy los grandes y poderosos bancos de inversión (...) se encuentran sin asomo de dudas en la cúspide de la cadena alimentaria. Estas instituciones son las que actúan más rápido, cuentan con los ingenieros financieros más capacitados y además disponen de las mejores relaciones con círculos gubernamentales. Regularmente encontramos a colaboradores de Goldman Sachs como ministros de finanzas en los Estados Unidos u ocupando otros cargos importantes en el gabinete. También Mario Draghi, el nuevo presidente del Banco Central Europeo, se encontraba anteriormente al servicio de Goldman Sachs. Estos poderosos actores cuentan con la colaboración de sociedade auditoras, gobiernos complacientes y agencias de regulación para conseguir sus objetivos” (pp. 14-15).

A análise de Otte é breve, pero clara para quen non posúa coñecementos afondados para introducirse no discurso económico hoxe imperante. Céntrase en describir en que consisten os hedge funds ou as sociedades Private Equity, as normativas de capital propio para o sector das finanzas, e a imposición sobre as rendas do capital. E a conclusión, loxicamente, é que estes axentes son os que se nutren do diñeiro público e, desde logo, non se emprega dito diñeiro en investir: “han sofocado progresivamente al sector de la banca comercial y la economía real y la han sometido a sus intereses. (...). Y en lugar de frenar la especulación, ésta es incluso promovida por la actual situación legal y la regulación del mercado financiero. Sin embargo, los mercados financieros no regulados son altamente peligrosos” (p. 16).

O léxico que empregan os grandes medios de comunicación está cheo de recursos retóricos belicistas para describir a situación económica. Os propios políticos actúan como se decidir politicamente fose estar nun campo de batalla. Isto só esperta –de forma deliberada- medos no imaxinario social e bloquea accións de transformación máis democráticas. Estamos nas antípodas do que acontecía hai menos dunha década, a pesar de que había síntomas –denunciados xa por quen escribe isto- claros do que hoxe temos.

1º) Hai menos dunha década en vez de medo inoculábase no imaxinario social o conto de “somos todos libres para” ser os protagonistas do “soño americano” (vivir no hiperconsumismo/desbaldimento como se todos fosemos ricos, cunha exacerbada cultura da propiedade que precisaba do endebedamento familiar, cos mesmos actores: medios, publicidade, decisións políticas e financeiras); 2º) xa se vivían as primeiras inestabilidades e crises locais (Xapón en 1997, elocuente paradigma), pero todo era superable, todo era pasaxeiro...dicíase...e seguíase co conto; 3º) en medio dun incremento da retórica do medo e da falacia “non hai alternativas” puxéronse en marcha políticas de axustes neoliberais (recurte de salarios, aumento da precariedade laboral, aumento idade de xubilación, privatización servizos públicos, aumento de impostos indirectos (mentres que as rendas do capital tributan menos que as do traballo), etc.); 4º) sendo a consecuencia lóxica, o freo en seco da economía real, polo que os protagonistas do soño americano viven agora o pesadelo (desemprego; desprotección social; desfiuzamentos; e un longo etcétera); 5º)...e o futuro???

Será como queiramos que sexa. Como di Max Otte, para realizar os cambios precisos, é necesaria vontade política. E ten moita razón o alemán cando di que os mercados financeiros “no son sino estructuras económicas, jurídicas y políticas que fueron creadas por el hombre. Son el resultado de la forma en que todos nosotros hacemos política y economía, y no su base predeterminada” (p. 20). Por iso, hai alternativas.

No noso país, cunhas eleccións o 20 N, cómpre ver quen ten esa vontade política e votar en consecuencia. Ver quen quere establecer normas para regular ao mercado e sometelo ás necesidades sociais; quen quere establecer un marco de fiscalidade xusta, progresiva, que grave a quen máis ten e redistribúa a riqueza; quen quere loitar contra a fraude fiscal e achega propostas; en definitiva, quen quere máis democracia para unha sociedade máis xusta. E votar en consecuencia. Eu, como supoñedes, téñoo claro.

E, de ser certo que a negrura máis absoluta vai rematar por cubrir ao gris escuro de hoxe, os que cremos nunha luz distinta para facer política, deberemos reunirnos, renunciar aos matices diferenciadores, renunciar ao nome mesmo que nos dá nome, organizar a resistencia e alumear un novo sendeiro.

13-novembro-2011

Xabier Ron

A POBREZA...ou COMO O CAPITALISMO DINAMITA A DIGNIDADE HUMANA

A ONG EAPN, que loita contra a pobreza e a exclusión social, vén de presentar un informe –sobre datos de 2009- no que se constata como se incrementa o número de persoas que viven na pobreza e en situación de exclusión social en todo o Estado.

No ano 2009, máis de 10 millóns e medio de persoas vivían nesa situación extrema. Son as consecuencias das receitas de axuste neoliberal. As consecuencias do estourido da mentira capitalista coa inoculación do seu virus de “todos podemos vivir coma ricos”, e que converteu en luxo o acceso a unha vivenda digna.

Europa, nun documento chamado Estratexia Europa 2020 –que quere reducir nun 25% o número de persoas empobrecidas en 10 anos, pode quedar como quedaron os Obxectivos de Desenvolvemento do Milenio...é dicir en retórica baleira de accións concretas- propón, un novo indicador para a análise da pobreza e da exclusión social baseado en tres factores:

1) o nivel de Renda (a soleira estáblecese no 60% da mediana dos ingresos equivalentes);

2) a privación material severa (PMS) (4 de 9 items que definen a mesma);

3) a baixa intensidade de traballo por fogar (BITF) (a soleira sendo unha intensidade de 0,2 puntos).

Antes de ver con que números estamos en Galicia, cómpre vermos que aspectos se introducen no novidoso aspecto da PMS. Os 9 items seleccionados pola Comisión Europea son: 1) pagar un alugueiro ou letra; 2) manter a casa quente; 3) afrontar gastos imprevistos; 4) unha comida de carne, polo ou peixe cando menos 3 veces por semana; 5) pagar unhas vacacións unha semana ao ano; 6) un coche; 7) unha lavadora; 8) unha televisión en cor; 9) un teléfono fixo ou móbil.

Cómpre entendermos estes items desde a perspectiva capitalista e consumista que é na que viven os estrategas que definen este tipo de documentos. A min, modestamente, os items 5) 6) e mesmo podería engadir o 8) antóllanseme pouco definitorios. Ao mellor, e digo quizais, podería figurar definido, da mesma forma en que se define o da alimentación, o item da roupa. Poder vestirse de forma axeitada conforme ás esixenzas climáticas e á necesaria renovación en caso de deterioro, seméllame un item necesario. Tampouco me queda claro o de gastos imprevistos. En calquera caso, hai que entender dentro das necesidades básicas cubertas o acceso a unha educación pública gratuita e de calidade e a unha sanidade coas mesmas condicións. Os servizos públicos son o patrimonio dos que non o teñen.

Con todo, si é importante que a relación entre a renda e a vida sexa unha variable a ter en conta, ao igual que a do traballo. Defínese moito mellor o rostro do que pode significar a exclusión social.

Baixo estas premisas, no ano 2009, segundo o informe da EAPN, (sobre)vivían en Galicia 638.465 persoas (23,3%) en risco de exclusión social. Delas, 524.626 (19,1%) baixo a soleira da pobreza en canto a nivel de renda; 89.752 (3,3%) con privación material severa; 146.576 (5,3%) con baixa intensidade de traballo no fogar.

Acollendo a soleira autonómica, o número absoluto de persoas que vivían no 2009 baixo a soleira da pobreza en canto a nivel de renda era de 421.910 (15,4%).

Pero todo isto, despois de dous anos máis de deriva e de ilóxicas políticas de axuste que só procuran subtraer diñeiro –salarios máis baixos por máis horas de traballo; máis carga impositiva indirecta...- das mans dos traballadores e traballadoras, de seguro, aumentou.

E non deixará de aumentar, xa que as consecuencias do desastroso axuste neoliberal, que se basea na imposibilidade de aplicar unha verdadeira progresividade fiscal que grave aos máis ricos e impide unha re-distribución da riqueza máis equitativa e solidaria ao mesmo tempo que amputa a calidade dos servizos públicos, aínda se farán notar con máis forza no ano 2012.

O número de persoas que ten verdadeiras dificultades para pagar a hipoteca non deixará de medrar. Onte mesmo sabiamos que no último trimestre máis de 16.300 fogares foron roubados das mans das persoas que levaban anos pagando e foron entregados aos donos do capital. Sen vivenda, pero con hipoteca pendente (que pensen os futuros votantes quen dixo non á dación mediante lei). O pasado mes de setembro a lacra do paro voltou a medrar. Os datos migratorios son claros: Galicia emigra. Aquí, sinxelamente, a xente, os mozos e mozas formados, sinten que non hai futuro. Que hai que marchar. Fálase de xeración perdida.

A situación actual merece un reseteo en toda regra das leis que impiden a existencia dunha verdadeira democracia. Merece un basta xa e que as dúas facianas da mesma moeda queden reducidas a mera contemplación da transformación. Pero mentres, como mal menor, é preciso que exista, aí onde se formulan as leis de axuste, unha forza política o suficientemente forte para facer virar cara a esquerda a formulación desas leis para que todos podamos vivir nesta sociedade en igualdade e con perspectiva de futuro.

Xabier Ron

9-outubro-2011

Descargar informe EAPN en pdf

SOBRE VOTADE A DESGLOBALIZACIÓN, de Arnaud Montebourg

Montebourg pode resultar un descoñecido para o gran público galego. Non así en Francia, lugar de nacemento do autor e do libro (Votez pour la démondialisation!), como se verá ao longo destas liñas. O libro, traducido por Núria Petit Fontseré, editado por Paidós (2011), é interesante e esperta reflexións, encontros e desencontros. En Francia teñen lugar unhas primarias no Partido Socialista, onde concorren até 6 persoas (Martine Aubry, Francois Hollande, Ségolène Royal, Manuel Valls, Arnaud Montebourg et Jean Michel Baylet). Só co seu número o PS dá unha lección de democracia que as estruturas dos diferentes partidos políticos no noso país aínda non son quen de soportar, mesmo de imaxinar sen convulsións. Lonxe de producir desmembramentos e profecías de rupturas, afortálase o diálogo de propostas e iniciativas. Os diferentes contrincantes socialistas ofrecen as súas propostas ao gran público encamiñadas a saíren da crise. Algúns, en forma de libros, feito editorial de relevo en Francia, porque o electorado merece toda a información posible. Enténdese así o debate a seis que houbo na televisión francesa. Que lonxe queda, desde logo, este noso país! Só hai que pensar no que sucedeu no PSOE coa designación do seu candidato.

Arnaud de Montebourg é un dos que se postula como candidato para enfrontarse ao pequeno Napoleón. E ofrécelle ao seu electorado un libriño ben escrito, sen florilexios retóricos, con anécdotas exemplarizantes, sobre a súa proposta que se resume no título do libro: votade desglobalización.

De primeiras, Montebourg é audaz. Pero non nos enganemos. Desde a cita de John Maynard Keynes, que adorna a soleira do libro, un xa ten un indicio de por onde pode ir o programa de Montebourg: un retorno ás supostas bonanzas do capitalismo de rostro humano anterior á vaga neoliberal.

A lectura do libriño confirma esta primeira impresión. No fondo, Montebourg apela a unha verdadeira socialdemocracia. Non contesta o sistema capitalista. Non ofrece unha alternativa a este, senón que quere poñerlle o freo, reintroducir mecanismos de regulación. El mesmo recoñece que a desglobalización que propón “es, ciertamente, un proyecto moderado” (p. 62).

Coincido co autor na exposición das devastadoras consecuencias do libre comercio: “deslocalizaciones en serie, destrucción de empleos y de herramientas de trabajo, disminución de los salarios y las rentas del trabajo por la presión a la baja. (...). El chantaje de la deslocalización y el desempleo se ha convertido en una forma normal de gestionar las grandes empresas” (pp. 26-27). Non deixa só impresións: ilustra cuantitativamente as súas denuncias empregando datos. E, podedes imaxinar que son moi preocupantes para os franceses. Pero, se se compararan cos nosos....até poderían sorrir. Onte aínda (sábado 1 de outubro) en Le Monde era noticia -por imposible de concebir na mentalidade francesa?-, o feito de que as administracións públicas en España pagaban con 300 días de retraso, coas graves consecuencias que isto ten para autónomos e pequenos empresarios. Comparto tamén a denuncia da austeridade neoliberal que é o pan noso de cada día nestas terras: “la austeridad es el remedio que mata al paciente. Es el empobrecimiento paulatino y constante de quienes sólo disponen de su trabajo para (sobre)vivir” (p. 77).

As críticas máis duras diríxense ás grandes empresas e ao seu escenario de decisións, a bolsa, á OMC, e sobre todo á doutrina do libre comercio: “ha cavado de esta forma la tumba de la política, ha significado la muerte lenta del derecho de los pueblos a elegir libremente su fiscalidad, su derecho laboral, su nivel de salarios. Ha secuestrado la soberanía de los pueblos” (p. 31). No tocante aos Estados di que “se han dejado desarmar y atrapar en las redes de esta economía del chantaje” (p. 32). Non comparto a descarga de culpa do Estado, xa que as oligarquías puideron facer o seu tesouro grazas á complicidade da clase política que goberna que, as máis das veces, pertence, ela tamén a esa oligarquía (no capítulo titulado “la traición de las élites”, pp. 39-41, semella darnos a razón). Por iso, non é raro comprobar como antigos cargos da política española ocupan postos de relevo nas grandes empresas ou na banca.

“Se mire como se mire, el sistema ya no se aguanta. Fin de partida para ese mundo del libre comercio sin freno, tan desequilibrado que ya no es útil para nadie” (p. 37). O que está en xogo é poñer freo ao libre comercio. Regulalo. Controlalo.

No capítulo chamado “entre el socialismo del callejón sin salida y el socialismo de la deriva” (pp. 42-45) vemos alusións aos seus contendentes, dos que quere desmarcarse. O primeiro socialismo é identificado co socialismo redistributivo. O segundo co socialismo de axuste, o que se quere adaptar ao neoliberalismo (identificable co realizado tanto por Zapatero –entón pregúntome se é socialismo- como por Sarkozy). Neste capítulo declara a súa intención programática: “no soy candidato a gestionar ese sistema que destruye el planeta, esclaviza a los hombres y aniquila su derecho a decidir. Soy candidato a la transformación de ese sistema” (p. 44). Esa transformación chámase desglobalización, recuperando o concepto expresado polo sociólogo Walden Bello. Para nós, en tanto que segue co mesmo sistema de base, é reformismo.

A continuación, expón as liñas mestras do programa, “un proteccionismo moderno verde y europeo” (p. 46) e, xa queda confirmada a perspectiva política: “El proteccionismo europeo verde y a la vez social es el keynesianismo del siglo XXI” (p. 47). Procura explicar as súas bases e marcar distancias co “proteccionismo” da extrema dereita e insiste nas bondades do proteccionismo que propón (con certa dose de inxenuidade, xa que semella que só con desexar esa desglobalización o resto (mellores salarios, servizos públicos fortes, respecto polo medioambiente...) chegará por si mesmo).

O seu proteccionismo linda co concepto da soberanía alimentar cando formula a necesidade de establecer circuitos curtos de comercialización (p. 56). E insiste en que “la escala local y nacional debe tener prioridad en la producción industrial siempre que la producción pueda hacerse a costes razonables” (p. 53). O problema reside na teima reindustrializadora (a pesar da fiscalización verde que quere impoñer, o planeta non pode soportar unha vaga industrializadora por doquier), e quen establecerá o alcance dos “costes razonables”.

Montebourg non perde de vista a dimensión europea. Mantén o discurso francés da construción económica da UE e insiste na importancia do eixo franco-alemán facendo pasar a desglobalización por Alemaña (pp. 63-71). Este reducionismo é perigoso para os países menos favorecidos da Unión Europea e impide, en esencia, a construción dunha Europa dos pobos, baseada en criterios sociais e económicos harmonizadores.

Non comparto algunhas das súas ideas proindustrializadoras e critico, entre as 17 propostas programáticas que realiza (pp. 72-75), a carencia de concreción programática dalgunhas das propostas asi como a inexistencia daspectos que considero necesarios como “decrecemento planificado e sustentable”, “democracia participativa”, “fiscalidade progresiva”, “nova filosofía do traballo”, “mantemento do carácter público dos servizos públicos esenciais” (hoxe, por exemplo, en Francia púxose en marcha o pagamento dunha taxa de 35 euros para actos xudiciais, o cal dificultará o acceso á xustiza), “antimilitarismo e cultura de paz”, etc., amais de que considero moi dubidosa a existencia dun capitalismo de rostro humano, xa que, cando mellor lle saíron as contas en Europa, foi a costa de poñer o pé sobre os dereitos e a soberanía de moitos pobos do mundo.

Con todo, recomendo este libriño e veremos se é quen de mobilizar ou non ao electorado socialista nestas primarias.

Xabier Ron (2-outubro-2011)

P.D. Tendo en conta as primeiras reaccións ao artigo en GC, reparo en que, por norma, non se entende nada. A ciencia e a dialéctica, neste país, tal como fan os políticos e tal como queren algúns preclaros pensadores...non teñen cabida nos marcos de pensamento. E segue confundíndose absolutamente todo. En fin, temos o que merecemos, sen dúbida.

UN DICIONARIO QUE ATENTA CONTRA A MEMORIA REPUBLICANA

Hai uns anos, xa non sei se catro, cinco ou máis, chegoume o ofrecemento de colaborar nunha ambiciosa obra auspiciada pola Real Academia de la Historia. En concreto, a miña colaboración tiña que ver coas correspondentes fichas de 2 ou 3 trobadores da lírica galego-portuguesa, ao igual que outros compañeiros e compañeiras que compartíamos os mesmos sendeiros de investigación.

Pasan os anos, e, cando menos o agardas, sae á luz pública e coa parafernalia habitual para que sexa un acontecemento único. Abofé que o conseguiron, pero por outros motivos que non os científicos. Para a elaboración dos 50 tomos empregáronse 6,4 millóns de euros, saídos do tesouro público. A subvención foi aprobada en tempos de Aznar, en 1998, seica, a través do Ministerio de Educación e Cultura.

Non sei se non sería preferible ser menos ambicioso e si máis científico. Explícome. Ser moi abranguente dificulta a coordinación e a definitiva publicación dunha obra. Pero, e aínda mantendo a opción da “totalidade”, sería quizais preferible ir por tomos (de 2 en 2, por exemplo) e non agardar a publicar o primeiros 25 como fixeron.

Dígoo porque resulta triste ver os efectos do paso do tempo que, de forma lóxica, provoca que as entradas elaboradas sexan obsoletas en datos esenciais. Nestes anos houbo novos avances en materia de documentación medieval que achegan nova luz sobre as zonas escuras –as máis numerosas-, onde aínda viven moitos dos trobadores e xograres da lírica medieval galego-portuguesa.

Pero, o máis triste é recoñecer que cómpre non participar en proxectos sen saber realmente quen forma parte do mesmo. Quen participa nel para determinar o criterio científico que pode acadar o proxecto. Isto ten un alcance que, no caso do novo Diccionario Biográfico Español, revélase aldraxante.

E teño que recoñecer que estou coñecendo o alcance da aldraxe a través do xornal Público quen, onte e hoxe, recolle perlas que negan que Franco fose un ditador; que negan que o seu goberno fose totalitario; ou que afirman algo tan lamentable como que Negrín foi ditador. O estilo é tan haxiográfico e profranquista que produce vómito epistémico. O feito de que as entradas en cuestión fosen entregadas a historiadores afins ao réxime franquista e mesmo algún vencellado á Fundación Francisco Franco demostra que existía unha estratexia clara de afortalar a vitoria, de atacar ao movemento da memoria histórica e impedir que a memoria da dignidade rache co esquecemento e acade a súa necesaria reparación.

Deliberada manipulación da historia. Chea de terxiversacións. Queren impoñer agora unha versión haxiográfica do ditador ao mesmo tempo que limpan o currículo do patrocinador inicial do diccionario, Aznar. Os historiadores que participan desta perversa lectura serán xulgados, paradoxalmente, pola propia historia e levados ao “inferno” dos autores esquecidos. Iso agardo eu.

E maldigo, desde xa, que o meu nome estea vencellado a ese dicionario. Que borren o meu nome. Quizais se saben que son ateo, republicano e “rojo” non sexa preciso facer nada máis. E, desde logo, non só non recomendo a súa adquisición, senón que deben modificar, eliminar, refacer, en base a criterios científicos, as entradas implicadas, e se non poden ou non queren...que sexa retirada a mentira de circulación.

29-maio-2011

Unha versión disto sairá no Galicia Confidencial.

Hoxe, dirixin un escrito solicitando que borren o meu nome e a miña achega

agardo resposta

A QUEN LLE CORRESPONDE O PREMIO Á MELLOR INTERPRETACIÓN NO FILME QUE ESNAQUIZOU O ARTIGO 47 DA CONSTITUCIÓN ESPAÑOLA?

“Todos os españois teñen dereito a disfrutar dunha vivenda digna e axeitada. Os poderes públicos promoverán as condicións necesarias e establecerán as normas pertinentes para facer efectivo este dereito regulando a utilización do solo de acordo co interés xeral para impedir a especulación. A comunidade participará nas plusvalías que xere a acción urbanísica dos entes públicos” (Constitución Española, art. 47)

Sinopse: incumprimento sistemático por parte dos poderes públicos da súa función de control da especulación e incumprimento na provisión das condicións e normas para a realización plena deste dereito constitucional.

Argumento: Os gurús da economía do libre mercado, perfectamente aliñados coas oligarquías dominantes, non queren admitir que esa liberdade, cando non vai da manda xustiza social, está destinada a beneficiar a uns poucos en detrimento da masa social. Eses poucos convértense en “acaparadores” dun ben que debe ter un valor de uso e non un valor de cambio. Orixinouse así unha ofrenda ao Deus Mercado en forma de promocións urbanísticas de todo tipo e pelaxe baixo a acción dos axentes privados vencellados á actividade urbanistica como ben ilustra Miguel Martínez, profesor da Universidade de La Rioja.

Así, elaborouse –e queren seguir igual- unha ficción narrativa (a burbulla inmobiliaria) cunha necesidade que é ben real. Sería difícil conceder o premio ao personaxe que máis e mellor contribuiu na consolidación desta ficción. Pero podemos nomear a propietarios de solo, promotores inmobiliarios, empresas construtoras, axentes de mediación na compra-venda de bens inmobles, técnicos individuais ou estudos que realizan os proxectos urbanísticos, compradores finais e investidores temporais, bancos e entidades financeiras, empresas aseguradoras, empresas de taxación, etc, que, grazas a unha excelente cobertura manipuladora e inoculadora de pensamento único (patróns e modelos televisivos, publicidade,...) foron quen de crear/inventar ex nihilo unha clase social baseada na cultura da propiedade, des-ideoloxizada politicamente, atomizada laboral e sindicalmente, hipnotizada –alienación de Marx- pola fábula/ilusión (mentira) da posesión mediante un diñeiro ficticio (crédito, hipoteca). Uns personaxes que se viron amparados por unha lexislación permisiva para coa especulación inmobiliaria e que contaron para a produción final do relato fílmico co manto protector dos poderes públicos (desexosos de ter máis capacidade de financiación e non de frear a especulación).

Consecuencias: Esa película inzou o espazo galego de edificios que nunca respiran (milleiros en calquera cidade grande galega) ou respiran como moito un mes ou dous ao ano (outros milleiros). O espazo galego perdeu a súa materialidade ecolóxica para pasar a definirse en termos de urbanización. A gran mentira estoura agora en forma de milleiros de desahucios diarios en todo o Estado e en verse atados a unha débeda hipotecaria que os bancos e entidades financeiras queren cobrar. Mais..que lles pasou aos culpables da creación-destrución da burbulla? En liñas xerais, e no noso país, nada. Seguen xogando coas súas cartas trucadas na economía de casino.

Concordamos con Jean-Paul Dollé (L’inhabitable capital, 2010) cando di que este ben, a vivenda, a casa, representa a forma máis elemental de existir e de situarse no mundo. A crise chegou por moitos e diversos motivos, pero poderíamos citar o desaforado proceso construtivo que contribuia a desfasar a oferta sobre a demanda: máis produtos que demandantes a un prezo de “mercado” que afastaba, en primeira instancia, ás persoas que querían vivir nesas casas. O prezo, ademais, inflábase. Xeneralizando, practicáronse dúas vías de incremento: a) unha persoa (rica, por suposto) adquiría varios produtos para dedicarse a empregalos como bens gananciais sexa alugando (con contrato ou sen el), sexa mantendo a vivenda baleira (como produto mercantil para revender cando “mellore” o mercado, i.e., permita gañar diñeiro sobre o prezo pagado polo produto ou, nalgúns casos, como modo de rendibilizar o diñeiro gañado sen declarar); b) alentando fóra das fronteiras de Galicia a compra de segundas vivendas a persoas de economías mais solventes que a galega. Consecuencia: vivendas baleiras case todo o ano; deterioro paisaxístico, medioambiental e social; “expulsión” das xentes dos lugares afectados cara a outros onde os prezos ainda se mantiñan “razonables” (pero non xustos).

Esta realidade urbanística, que mantén uns prezos de mercado e fóra de calquera xustiza social, provoca, en tempos de naufraxio e crise, con cada vez máis dramas familiares pola carencia de emprego, o aumento de persoas “desposuídas”.

Cantos poderes públicos optaron por crear un parque público de vivendas dignas en réxime de aluguer e a un prezo xusto? Cantos poderes públicos exerceron con man firme e ética a tarefa constitucional de frear a especulación?

Ter abrigo, ter onde resgardarse e vivir de forma digna é un dereito constitucional do que nos privaron e queren seguir privando (a non ser mantendo a ficción que deu lugar á burbulla). Fronte a ese relato baseado na cultura da propiedade, faise máis necesario ca nunca un novo relato social e solidario. Cómpre adecuar oferta a demanda e asentar o aspecto inmobiliario sobre a xustiza social. O control debe ser tamén unha tarefa da cidadanía, que debe participar mediante (auto)planificación e (auto)xestión colectivas. Ese relato non é posible dentro da lóxica do capitalismo, desexoso de seguir acumulando e maximizando beneficios como sexa. Só agardamos que xa non teña tantos influxos sobre boa parte da masa social a fábula/ilusión (mentira) da posesión tan ben implantada polos hipnotizadores do capital.

20-febreiro-2011.

Xabier Ron

O RELOXO DE 28 HORAS OU O ENFERMO TEMPO DA ENFERMA SOCIEDADE CAPITALISTA

O noso organismo dispón de reloxos biolóxicos que lle permiten orientarse mesmo en situacións de extrema escuridade ou voluntario cautiverio, como demostraron algúns experimentos levados a cabo por científicos. O noso organismo está adaptado ao ritmo da Nai-Terra coa súa rotación e coa súa alternancia entre luz e escuridade durante 24 horas. Unha das funcións dun grupo de neuronas aloxadas no nucleo supraquiasmático do noso cerebro é ser o máis importante reloxo biolóxico do ser humano para adaptarse ao ritmo circadiano, ao ritmo das 24 horas.

Alterar este ciclo ten máis consecuencias negativas das que pensamos. Mais aos donos do tempo, eses que programan os ciclos de traballo produtivo do sistema capitalista, pouco lles importan esas consecuencias. Eles queren facernos traballar todo o día (eles mandan, por suposto). Producir, producir sen parar e acumular, acumular beneficios. A costa da nosa saúde xa que alteran os tempos do corpo que son os da Nai-Terra. Ignoran as malas dixestións e o empeoramento xeral da nosa saúde corporal e da nosa saúde mental coa repercusión que ten na vida persoal e nas propias relacións familiares e sociais. Mesmo, algúns estudosos detectan unha posible relación entre aumentos de cancro e a permanente desorde que achega o traballo por turnos. Ignoran o empeoramento da calidade de vida de traballadores e traballadoras. Eles, devoradores, practican con entusiasmo un verdadeiro canibalismo nada purificador.

Estableceron a tipoloxía laboral dos tres turnos consecutivos que, de forma contínua e sen interrupcións, serven para producir máis do que realmente se necesita. Ese desexo de “producir” máis rápido e sen cesar está moi ligado á estratexia da caducidade dos produtos ideados. Velocidade na creación, velocidade no deterioro, velocidade na reposición, velocidade no consumo. E inventaron o “madrugón” e a xornada laboral eternizada sen ter en conta as estacións do ano e o diferente ritmo do corpo en función das mesmas. E, para “compensar”, inventaron tamén o concepto de “conciliación laboral e familiar” que, contrariamente ao que promulgan, consiste en que os nenos e nenas estean máis horas nos centros chamados de ensino mentres os proxenitores están a disposición dos donos do tempo. E, loxicamente, faise ignorando o ritmo circadiano de nenos e nenas. E o madrugón xa non é para pais e nais: madrugan por desgraza os nenos e nenas desde idades moi temperás. Por iso, o aspecto central é facer decrecer a xornada laboral e facer decrecer a produción para que pais e nais teñan tempo relacional cos seus fillos e fillas. O fetiche (das mercadorías, do diñeiro sobre todo, na medida en que mercadorías e diñeiro son as que nos controlan) e a alienación van da man cando non nos damos conta disto e nada facemos para recuperar o tempo dos insanos comportamentos dos donos do capital.

En Xapón, non contentos con ter as masas traballadoras atadas durante 24 horas, unha empresa ideou, tal como relata Robert Kurz (“Luces de progreso”, El absurdo mercado de los hombres sin cualidades, Ed. Pepitas de Calabaza, 2010, p. 91) o reloxo de 28 horas para unha semana de 6 días. O desexo, loxicamente, aumentar o tempo que se lle dedica ao traballo de producir. O nome do enxendro é Montu, no que vemos unha analoxía co nome do deus do sol e da guerra exipcio, Montu-Ra. Que colleran un deus solar xa nos pon en garda pois é unha forma de dicir que o tempo debe estar sempre dominado pola claridade-sol, xa que a escuridade-lúa é o tempo do repouso, da pasividade, da contemplación. Por iso, existen empresas que non dormen: mentres hai escuridade ou ben teñen turno nocturno aquí, baixo as luces artificiais da produción en cadea, ou ben traballan alí onde é día para así, cando amanece aquí, recoller os froitos e seguir alimentando o tempo crecente da incesante velocidade de produción, circulación e distribución. Nada hai máis perigoso para o capitalismo que o repouso. Por iso os mercados e as bolsas non dormen.

O fetiche da competividade da sociedade capitalista devasta o tempo libre. Como afirma Jean-Paul Dollé (L’inhabitable capital, 2010, p. 37) trátase de estar sempre por diante, de adiantar ao presente, de proxectar o futuro, de dominar o tempo, en definitiva. E nesa teima o tempo libre xa non é un tempo liberado. Como di Kurz “xa non se trata dun ocio libre senón dun tempo funcionalizado ao servizo do consumo permanente –e sumamente fatigoso- de mercadorías” (p. 91).

Por iso, como di Kurz, a solución só pode vir desde un rexeite total e absoluto do sistema de referencias capitalistas, para liberarnos das categorías capitalistas.

16-xaneiro-2011