TRANSPARENCIA, FETICHE NEOLIBERAL PARA UNHA SOCIEDADE DO CONTROL

0. Levado pola mesma curiosidade filosófica, antropolóxica e política que conduciu a elaboración dun artigo anterior neste mesmo medio sobre o narcisismo e a depresión, hoxe falarei da transparencia, fetiche do neoliberalismo, e da súa importancia na sociedade de control e imposición en que se converteu vivir hoxe baixo o dominio do sistema capitalista.

E, de novo, fágoo, dialogando co filósofo Byung-Chul Han e as ideas que nos deixa en La sociedad de la transparencia, Herder, 2013. Xa alertamos noutros foros sobre a necesidade de re-pensar a linguaxe que empregamos no día a día para vestir as nosas referencias e os nosos conceptos.

1. O secuestro da linguaxe practicado polo neoliberalismo leva a que conceptos como transparencia, debido ás prácticas implementadas polo neoliberalismo para darlle vida, queden desvirtuados e afastados das súas primarias intencións.

Como di Byung-Chul Han, "la omnipresente exigencia de transparencia, que aumenta hasta convertirla en un fetiche y totalizarla" (p. 11). Di tamén que isto é propio dunha sociedade que elimina -de forma artificiosa e errada- toda negatividade, como a actual, que remata por "insertar sin resistencia en el torrente liso del capital, la comunicación y la información" (p. 11).

2. Non estou en contra da transparencia ben aplicada, si de como se está entendendo, e concordo co filósofo cando di que "quien refiere la transparencia tan solo a la corrupción y a la libertad de información desconoce su envergadura. La transparencia es una coacción sistémica" (p. 12).

A transparencia é interiorizada polo neoliberalismo para desvirtuala. Por iso, defendo aquí a ÉTICA como comportamento, como esencia de toda responsabilidade pública, e iso xa implica moral, deber, virtude (veracidade, transparencia, sinceridade, coherencia) e forma axeitada de vivir en sociedade.

3. O neoliberalismo converte a sociedade da transparencia nunha sociedade uniformada. Ademais, esta sociedade baséase en varios erros: o propio EGO mantén unha capa non transparente, determinada polo inconsciente, na súa relación co OUTRO. É imposible unha relación transparente plena entre persoas. Por fortuna, xa que é necesario manter o respecto entre as persoas, na distancia, e mesmo na actitude íntima de cadaquén.

4. O capital incorpora na súa praxe todo, absolutamente todo....para convertelo en obxecto de consumo. Expoñelo, transparente na súa interioridade, ás leis do mercado. Temos que loitar contra esa deriva impositiva que nega toda hermeneútica (interpretar e comprender) e toda dialéctica (confrontación argumentada).

5. Se o levamos ao eido da política e da comunicación social, é aquí cando xorde con forza a esfera da ÉTICA, enunciada no paragrafo 2, que debe ser consubstancial a toda actividade que se exerza no eido público. Por iso, non nos resulta raro que nos discursos neoliberais que falan de transparencia non apareza por ningures a ética. Unha ética que debe conducir as accións da política e conformar as propias relacións interpersoais e que, ademais, se debe asentar na confianza. Confiar significa "a pesar del no saber en relación con el otro, construir una relación positiva con él" (p. 91).

6. Transparencia non é verdade. A verdade é unha negatividade pois afirma que o dito polo OUTRO é falso. Por iso, son as accións da política as que miden a ÉTICA do cargo público, non unha teatralización ao redor do politicamente correcto e da transparencia inserida na corrente da acumulación informativa, comunicativa e mercantil do capital.

Mais iso, claro está, non é o que quere o capital. Por iso, o sistema capitalista, nas súas máscaras dixitais, procura que a xente faga clic sobre "me gusta", negando a posibilidade de facer clic sobre unha icona que diga "non me gusta". Indicativo de como o capital quere eliminar a negatividade, a tensión explicativa, xa que a confrontación dialéctica entre si e non leva a unha detención da hipercomunicación, da hiperinformación, mediante a reflexión.

7. Por iso, reivindico a reflexión como ruptura cos moldes discursivos e de pensamento único actuais para afastarnos do politicamente correcto, da exposición pornográfica do capitalismo, que todo o "espectaculariza" e mercantiliza...ao mesmo tempo que nos encadea a unha sociedade de control do rendemento e da imposición.

Xabier Ron

Compostela, 28 de xullo de 2014.

MANUEL VALLS, O PROFETA DO SOCIAL-LIBERALISMO

Recoñezo que batín coa edición francesa de Le Monde do venres 29 de agosto con ledicia. E aconteceu onde pensaba non atopalo: na miña librería chairega, a Librería Segrel. Mais aí estaba. E, como había un tempo que non lía actualidade francesa non mediada decidín compralo para lelo coa tranquilidade do café con leite que me agardaba na cafetería. 

Non sei se é fetichismo ou non. Mais o certo é que ler Le Monde produce unha certa sensación de xornalismo. De que aí vai existir información. E que non se vai evitar chamar as cousas polo seu nome. Guste ou non guste. 

O certo é que quedei absorto no inicio do xornal, na súa sexta páxina, coa lectura do artigo redactado por Isabelle Chaperon, Olivier Faye e Patrick Roger, "Lune de Miel entre Manuel Valls et le Medef", ou sexa, traducindo de forma bruta, Lúa de mel entre o Primeiro Ministro francés e a Patronal. 

E gústame como inician os xornalistas o artigo, mediante unha alusión á fermosa canción de Edith Piaf, L'Hymne à l'amour, que contén una sentenza clarificadora do que nunca se debe facer en amor: "Je renierais mes amis si tu me le demandais" (Renegaría dos meus amigos se mo pediras). 

Mais, como din os xornalistas...tampouco cabe facelo en política e na ideoloxía, isto é renunciar aos principios e valores da esquerda (se é que alguén tiña a idea de que Manuel Valls incardina un proxecto de esquerdas ou socialista) xa que o actual Primeiro Ministro ofreceu unha nova versión desa sentenza na Universidade de Verán que organizou a patronal francesa (Medef) en Jouy-en-Josas (Yvelines) o mércores 27 de agosto de 2014, onde, demostrando a súa pel camaleónica reafirmou o seu amor na patronal e na empresa: "Moi, j'aime l'entreprise". O romance sería perfecto se o xefe da patronal declarase: "Moi, j'aime la gauche".

Quizais este amor explique a súa decisión de cargarse ao díscolo Montebourg, que con lóxica denunciara a inutilidade das políticas austericidas, e colocar a Emmanuel Macron como ministro de economía e que xa en poucos días amosou a súa xenreira cara a principios queridos do socialismo francés como a xornada de 35 horas ou cuestionar as soleiras da protección social. 

Manuel Valls lémbrame -e moito, tal como actuou coa expulsión de persoas de procedencia albanesa- ao Pequeno Napoleón, Sarkozy. No entanto, se ben por norma adoita facer un uso maquiavélico e perverso da palabra, nesta ocasión, quen sabe se porque se sentía realmente libre e en casa, a palabra entendíase alta e clara: 

"Je le dis, je l'assume, la France a besoin de vous...Il est absurde de parler de cadeaux faits aux patrons...Les impôts au cours de ces dernières années ont trop augmentés, pour les ménages comme pour les entreprises. Certaines formalités excessives sont trop pénalisantes. Nous allons accroître la concurrence, alléger certaines règles"

Detrás destas palabras, asoma a dereita económica de forma clara: defendamos á patronal. Non son regalos os privilexios que se lle conceden....E mesmo os impostos aumentaron demasiado....Hai que rebaixalos, xunto coas trabas da administración pública para que se incremente a competitividade. 

Podemos imaxinar que mentres falaba Valls, as mentes da patronal xogaban en nubes de ouro, mentres nos seus ollos xiraban as cores do euro. E así, Pierre Gattaz, xefe da patronal, expresaba a súa ledicia ante "un discours de lucidité, de pragmatisme, de clairvoyance, de courage" (lucidez, pragmatismo, carividencia e valentí...Napoleón volve) e mesmo, efusivo proclamaba: "il y aura peut-être un avant et un après", isto é, Manuel Valls exercía de gran profeta da orde dos mercaderes. 

De aí que, de forma veraz, noutra nota que acompaña a dito artigo, Jean-Baptiste Chastand defina como "nouvel habit social-libéral" á remodelación do goberno levado a cabo por Manuel Valls coa benevolencia do Presidente da República.

Eis que Le Monde ousa definir de forma acertada o que é en realidade esa farsa que algúns medios do estado español non ousan facer: non existe un goberno socialdemócrata e moito menos de esquerda...é un goberno social-liberal que se axusta aos desexos da patronal, da oligarquía empresarial e financeira e sobre todo, que desexa gustar á peregrina Merkel.

DO NARCISISMO Á DEPRESIÓN, AGONÍA DO SER HUMANO EN MANS DO NEOLIBERALISMO

Interesante. Unha interpretación filosófica dun feito en apariencia insubstancial, como pode ser o EROS, é quen de achegar as claves hermeneúticas e situarnos nas consecuencias que ten para o ser humano o sistema capitalista nesta fase salvaxe, neoliberal ou ultraliberal.

Iso é o que acontece co libro do filósofo Byung-Chul Han, La agonía del Eros (Herder, 2014). Mais, considero que é a miña experiencia como lector, e como pensador dos feitos políticos e sociais de hoxe, a que se cuestiona permanentemente sobre un exceso de silencio -ou resignación?-, sobre unha certa ausencia da forza da negatividade, que debera levarnos á exaltación da necesaria revolución democrática para que nada sexa mañá como está sendo hoxe.

O filósofo Byung-Chul Han considera que a negatividade é necesaria para enfrontar a experiencia do que significa vivir e desexar. Curiosamente, esta negatividade "desaparece por todas partes. Todo es aplanado para convertirse en objeto de consumo" (pp. 10-11). Así, un mesmo devén un altar narcisista para o autoeloxio permanente.

E como isto é, loxicamente, incompatible coas propias consideracións do EGO en SOCIEDADE, as persoas que viven de forma narcisista deprímense. Non son conscientes dos limites. Por iso concordamos con Byung-chul Han: "La depresión es una enfermedad narcisista. Conduce a ella una relación consigo mismo exagerada y patológicamente recargada. El sujeto narcisista-depresivo está agotado y fatigado de si mismo" (p. 11).

Cando un pensa en si, des-agregándose do OUTRO, separándose do OUTRO convértese nunha persoa sen relación. E, por iso, o EROS é a forza que nos conduce ao OUTRO. Pode que a carencia de empatía actual explique a deriva racista das nosas normas institucionais e das nosas prácticas sociais.

Poder. Deber. Poder, verbo esencial desta sociedade do rendemento é peor, en esencia, que o verbo deber, trazo da sociedade da disciplina, propia do franquismo, por exemplo. En efecto, baixo a ilusión da libre elección, un pode facer todo o que queira e desexe, mais rematamos por esixirnos imposibles. Aí comeza a frustración. E a depresión.

Como di o noso filósofo: "la llamada a la motivación, a la iniciativa, al proyecto, es más eficaz para la explotación que el látigo y el mandato" (p. 19). En síntese, diríamos que no noso país pasouse da disciplina franquista á era da motivación neoliberal. Para iso, o neoliberalismo tivo que erosionar os elos relacionais que unían as persoas entre si. Esnaquizou o elo de solidariedade, de fraternidade, relegando a cada EGO ao espazo definido, desde os medios de desinformación masiva, como único, propio ao indivíduo. "El tú puedes incluso ejerce más coacción que el tú debes" (p. 21).

Render. Motivar. Emprender. Arietes do discurso neoliberal. Son a chave para poder facer o que máis desexa o neoliberalismo: competir. E se competimos, matamos a EROS, que simbolizamos como a metáfora que alimenta o elo relacional entre EGO e o OUTRO.

Por iso, o neoliberalismo inventa técnicas para agochar a ruptura. Inventa a dixitalización das relacións humanas a través de internet. E de novo concordamos co filósofo, o negativo sería a lonxanía, porque implica unha tensión vital, necesaria para darnos conta do OUTRO. O invento da proximidade dixital, no fondo, fai desaparecer ao OUTRO.

Precisamos negatividade, a tensión que nos fai aprehender ao OUTRO como parte de nós mesmos. O EROS como motor, onde o amor ten que ser ferida, invasión, elevación e caída. Negar a negatividade do AMOR é matalo, destruír as relacións humanas. Non entender que somos diferentes, que pensamos diferente e que temos que trascender esa diferenza, provoca, de forma inevitable, a ruptura.

Por iso, o neoliberalismo domesticou o amor. Convertéuno nunha fórmula de consumo, "como un producto sin riesgo, sin atrevimiento, sin exceso sin locura. Se evita toda negatividad, todo sentimiento negativo" (p. 33). Mais o negativo é preciso para entender ao OUTRO. Non existen os contos de fadas. Edulcorar a realidade, como fan algúns pais e nais, algúns educadores mesmo, só conduce a unha exaltación narcisista, e de aí a frustración e a depresión.

"Al amor de hoy le falta toda trascendencia y trasgresión" (p. 34). En efecto, nada peor que a folla de ruta calculada e idealizada desde o berce.

Cómpre darse conta do camiño en que nos situaron e parar. Cambiar de forma de ver e vivir a vida. Recuperar o camiño de EROS e liberarnos da cadea da depresión neoliberal e do seu sistema de pensamento único.

Xabier Ron

Compostela, 25 de xuño de 2014

A LEI DE AMNISTÍA NON É A LEI DE MEMORIA HISTÓRICA

Hai un chisco fixen esta defensa dunha iniciativa do BNG, que pide introducir na Lei de Amnistía de 1977 un freo ou atranco a que se xulguen os crimes do franquismo: 

A Lei de Amnistía, que entra en vigo o 17 de outubro de 1977 representa unha desas coartadas que empregan aínda os herdeiros do franquismo para evitar verdade, xustiza e reparación.

Non hai organismo de defensa dos Dereitos Humanos (Human Rights Watch; Amnistía Internacional; o Grupo de Traballo sobre as Desaparicións Forzadas ou Invluntarias da ONU; Comité contra a Tortura e Comité de Dereitos Humanos) que non denuncie ao estado español por manter a existencia dunha Lei, desvíada da súa función primeira, mais que é empregada como unha lei de punto e final, como inoculadora de mentiras, de inxustiza e de indefensión, e que non debe aplicarse para xulgar os crimes do franquismo.

A Lei de Amnistía elaborouse supostamente para protexer a quen loitara contra as estruturas postas en pé pola ditadura franquista; mais o certo é que serviu para un obxectivo ben contrario: amparar os crimes e vulneracións de dereitos perpetrados polo rexime franquista. Queda claro que a protección se converteu en ofensa.

Lembremos que, segundo datos do Fiscal Xeral do Estado, na súa Memoria do ano 1977, relacionando feitos de 1976, alude a 61 mortes de civiles acaídas durante as represións indiscriminadas das manifestacións e reivindicacións da sociedade civil por parte das forzas de seguridade. Na Memoria de 1978 (referida a 1977) fálase de 15 mortes e de 4.394 detidos por razóns políticas. Estamos, polo tanto, nun contexto que demostra de forma moi clara que a transición da ditadura á democracia foi todo menos pacífica. Foi nese contexto en que se xestou a Lei de Amnistía.

Escoitemos, como argumento, a un deses loitadores infatigables pola democracia, que pasou 23 anos por ese motivo nos cárceres franquistas:

"Mantuvieron a los mismos jueces que me juzgaron a mí; los policías que me torturaron, aunque jubilados, seguían en nómina; el Tribunal Supremo continuaba siendo el mismo que durante el franquismo. No fue un camino libre para los valores democráticos. Para mí la Transición fue como una broma con la que se disfrazó de otra cosa el capital y la derecha. Hubo impunidad para todo y seguimos tragando impunidad" (Marcos ANA).

Unha sociedade non pode avanzar en democracia se destrúe a memoria e vive do triunfo do silencio e da inxustiza. Unha sociedade precisa facer as paces co seu pasado. O Estado debe ser garante disto; moitas vítimas aínda agardan e seus familiares tamén.

Mais, como facelo cando as estruturas da Maxistratura, como escribiron Jiménez Villarejo e Jiménez Doñate, están impregnadas dun certificado sesgo ideolóxico franquista, de contidos autoritarios?

Neste Estado semella que se ampara absolutamente todo aquilo que beneficia aos maltratadores da democracia. Nese sentido, xa denunciamos neste Pleno o destrutivo alcance que ten a LO 1/2014, de 13 de marzo, que modifica a LO 6/1985, de 1 de xullo, do Poder Xudicial relativa á xustiza universal.

E onde alertamos que as modificacións introducidas o que facían era, de facto, cargarse a Xustiza Universal, isto é, cargarse a salvagarda dos DD.HH., e converter o estado español no campo da festa de criminais de guerra, xenocidas e e demais autores de crimes de lesa humanidade. A impunidade como novo paradigma de facer xustiza.

Pois ben, co mantemento da Lei de Amnistía como escudo protector dos crimes do franquismo acontece o mesmo. Ao facelo o Estado español incumpre as súas obrigas democráticas: "os Estados ostentan unha dobre obriga en materia de DDHH: por un lado, o deber de respectar, asegurar e protexelos; e, polo outro, a obriga de garantía que, no plano xurisdicional, se concreta en brindar os recursos efectivos se son violados, isto é, débese investigar, xulgar e, no seu caso, sancionar ao culpable e reparar"

Non existirá, e non nos cansaremos de dicilo, un sistema completamente respectuoso dos Dereitos Humanos mentres as vítimas de crime de lesa humanidade, e os os franquismo o son, non sexan plenamente reparadas.

En boa lóxica, o primeiro que habería que facer é eliminar os vestixios do franquismo nas estruturas democráticas actuais. Repasen vostedes as acertadas páxinas sobre "as razóns da pervivencia do franquismo" do libro de Jiménez Villarejo / Doñate Martín, para percibir por que é preciso resetear o sistema.

Mais sen dúbida, para nós tamén outro paso, necesario e imprescindible, pasa por ofrecer Verdade á sociedade, hoxe mesmo ignorante do que aconteceu porque esa Verdade entra de forma moi feble nos estudos de secundaria e do bacharelato; pasa por ofrecer Xustiza e Reparación ás vítimas e seus familiares.

E iso non se pode facer se se segue empregando a Lei de Amnistía como parapeto da impunidade. Cómpre, xa que logo, neutralizala. O mellor sería non modificale, senón derrogala. Mais, tamén, porque sempre os hai que a invoquen como impedimento, cómpre mudar a Constitución Española, despois dun necesario proceso constituínte para termos unha Constitución defensora de Dereitos de Cidadanía, para que non se poda empregar a dita CE como argumento que impida derrogar a Lei de Amnistía de 1977.

Cómpre unir a necesaria democracia nas estruturas da administración da xustiza xunto con ferramentas legais que favorezan e non atranquen a defensa dos Dereitos Humanos e que procuren a xustiza ante os crimes de lesa humanidade.

Hoxe, a administración de xustiza, mantén na impunidade ditos crimes, e négase, ao mesmo tempo, a achegar recursos efectivos para que as vítimas de crimes contra o dereito internacional ou as familias de vítimas de desaparicións forzosas e de execucións extraxudiciais podan acceder ao seu dereito a saber e recuperar os restos dos seus seres queridos.

Pode o Estado parapetarse na Lei de Amnistía e esquecer os dereitos dos familiares das máis de 150.000 persoas desaparecidas, ou feitas desaparecer polo franquismo? O esquecemento é inadmisible. O sofremento acumulado durante tantos anos require verdade, xustiza e reparación. O Mapa de Fosas da Oficina para as Vítimas da Guerra Civil e da Ditadura (26 de outubro de 2011) detalla que existen unhas 1.204 fosas non intervidas.

Non vai escoitar o aparello do Estado a Resolución da Asemblea Xeral da ONU 60/147 (de 16 de decembro de 2005, publicada o 21 de abril de 2006) relativa aos "Principios e directrices básicos sobre o dereitos das vítimas de violacións manifestas das normas internacionais de dereitos humanos e de violacións graves do dereito internacional humanitario a interpoñer recursos e obter reparacións". Semella que non. Obviamente.Tendo en conta o acontecido desde ese 21 de abril de 2006.

Vai desatender mais unha vez as obrigas que figuran nas Observacións Preliminares do Grupo de Traballo sobre as Desaparicións Forzadas ou Involuntarias da ONU, ao concluír a súa visita a España (30 setembro de 2013), que mesmo xa alerta que a sentenza do Tribunal Supremo 101/2012, de 27 de febreiro de 2012, que se apoia na Lei de Amnistía de 1977 para denegar a posibilidade de investigar os crimes da guerra civil e do franquismo é contraria ao dereito internacional?

En efecto, en base a argumentos xurídicos e de dereito internacional en materia de dereitos humanos, pódese dicir que as privacións ilegais de liberdade realizadas a partir do golpe de Estado de 1936 (e ate o 15 de decembro de 1976), dado o seu carácter de delito permanente, non lles son aplicables a prescripción, nin a Lei de Amnistía de 1977, como causas de extinción de responsabilidade penal. En efecto, o delicto continúa desde o día en que a persoa foi privada de liberdade ate o día en que apareza viva ou ate o día en que se poda constatar cientifica e xurdicamente que morreu, tras a correspondente exhumación dos seus restos.

Se houbese vontade xurídica e política, de atender ao Dereito Internacional non teríamos que falar desta iniciativa do BNG, xa que, ademais do anterior, tal como consta en escritos xurídicos, a Lei de Amnistia debería ser inaplicable para os casos en que teñan que ver cos crimes do fraquismo por ir en contra da Constitución Española de 1978, no sentido de que as medidas de graza e esquecemento estaban encamiñadas a promover a pacificación dos espíritos, a reconciliación e a concordia, mais ao facelo, o articulado da Lei de Amnistia vai en contra dos principios reitores da xustiza e da igualdade da Constitución Española polo que carece de virtualidade xurídica para estimar extinguida a responsabilidade penal e as súas consecuencias en relación a delictos coma os perpetrados durante o rexime franquista.

Mais, como non existe esa vontade, cómpre implementar ferramentas que obriguen a camiñar na xusta dirección da verdade, da xustiza e da reparación. E diso é do que se fala hoxe. Introducir no texto da Lei unha obriga para que o aparello da xustza non se parapete nesta Lei e impedir que teñamos Verdade, Xustiza e Reparación...e para que se manteña o escrupuloso respecto para co Dereito Internacional en materia de DD.HH. e de crimes de lesa humanidade, tal como son as desaparicións forzosas do franquismo.

E, como, ás veces, é preciso repetir unha frase para que se entenda, rematarei esta intervención como fixen o día que preguntei sobre a Xustiza Universal. En efecto, vostedes fan que me pronuncie como Albert Camus en Carta a un amigo alemán,

"Quixera poder amar ao meu país amando a un tempo a xustiza. Non quero para él ningunha forma de grandeza, nin a do sangue, nin a da mentira"

Con vostedes quedará a grandeza da inxustiza e da impunidade.

NA FORXA DAS COITELAS

Eloxias a túa palabra 
como expresión de sentidos rectos
e deixas na figura da retórica
os xiros e dobres sentidos

Mais

Destrúesme coa túa mentira
coa forxa das metáforas
que se penduran do sortilexio
que se abre no corazón baleiro

aí onde podo percorrer
na barca das emocións
a oleaxe do teu enfurecido 
e salferido mar escuro

aí onde a rocha de coitelas
mutila os dedos de agarimo
que acompasaban o meu amor
na túa pel    aí déixame morrer

Non me mintas máis
Vida   o tempo quimera
engule a area do meu delirio

Non me mintas máis
Morte   non ves   estás
sempre atenta a me derrubar

Non me mintas máis
só cala os teus desexos
e deixa que arrastre esta condea

A eternidade vivirá nestes versos
cheos de símbolos dunha realidade
que debuxo nas túas nádegas de ar

aí onde quero vivir a miña morte

UN NOVO PLENO...REAL E SEN FICCIÓNS EDULCORANTES

Dóenme algunhas intencións malévolas que tiven ocasión, para a miña desazón, de ler na prensa. Non creo que as organizacións que estamos na oposición desta maioría absoluta do PP fagamos política ficción. Non. O que acontece é que, precisamente, esa maioría absoluta, que non dialoga, que só impón, ademais, o que ordea o executivo, fai que a cámara lexislativa sexa todo, menos o que debera ser en base á súa función principal.

Mais algúns medios aproveitan que o Sar pasa por Bastavales non para atacar a quen promove un Parlamento descafeinado, senón para meter a todos no mesmo saco e así seguir coa idea de que "non facemos nada", "que non queremos traballar" e outras absurdas tonterías. 

No fondo, estou convencido que estas mensaxes de "son todos iguais" e de que facemos política ficción se encamiña a suavizar na conciencia social a perda de representatividade na cámara para toda a cidadanía galega...a verdadeira intención da dereita neoliberal. O que precisa para perpetuarse na ditadura dos mercados. 

UN POEMA DE ZBIGNIEW HERBERT

Desde a Galitzia dos austrohúngaros, Lemberg, na soviética L'vov, ou na ucraína L'viv, xorde a orixe dos versos do poeta Zbgniew Herbert, que despois fixo de Cracovia e París, espazos creacionais e existenciais prvilexiados. 

Viviu nos tempos da barbarie nazi, do Ósviecim (Auschwitz), verdadeiro inferno na terra, de existir esa imaxe bíblica, coma todos os campos de concentración; coñeceu a censura estalinista e os seus perigos; en fin, viviu a tensión que precisa un creador para emanciparse e elevarse para poetizar e cantar os rigores da vida. 

Todo fixo del un escéptico natural, mais firme defensor da ética. Leo a súa poesía completa na segunda edición, a cargo de Lumen, preparada por Xaverio Ballester, e que se publicou no 2012. 

Por forza, xa sabedes que só fago convites, e que cada quen se forme a súa consideración, hoxe que a cidadanía reclama máis participación, pode que sexa unha forma de facer partícipes a lectores e lectoras da emoción da poesía. 

Déixovos co primeiro poema, "Dos gotas", do poemario Cuerda de Luz de 1956: 

Los bosques ardían -

mas ellos

en sus cuellos enredaban los brazos

como ramos de rosas

la gente corría a los refugios -

él decía que su esposa tenía cabellos

en los que uno podía esconderse

cubiertos con una sola manta

musitaban impúdicas palabras 

la letanía de los amantes

Si la cosa se ponía muy fea

saltaban en los ojos del otro

y los cerraban con fuerza

con tanta fuerza que no sintieron el fuego

que alcanzaba sus pestañas

hasta el final fueron audaces

hasta el final fueron fieles

hasta el final fueron parecidos 

como dos gotas 

detenidas al borde de la cara.

AO REDOR DA XESTIÓN NEOLIBERAL DA POBREZA

Este artigo parte da lectura do libriño de Albert Sales i Campos, El delito de ser pobre. Una gestión neoliberal de la marginalidad, ICARIA / ASACO, 2014. E mestúrase coa miña ollada e reflexión a raíz das reaccións que se sucederon sobre unha iniciativa impulsada por Alternativa Galega de Esquerda para que se adopten todas as medidas precisas para rematar coa malnutrición de nenos e nenas en idade escolar.

Houbo argumentacións que considero erradas. E, algunha delas, sectaristas, emanadas, vou deixar o termo supostamente, dos gabinetes de ideas dalgún partido político.

Estase apoderando de amplos sectores da sociedade, mesmo daqueles que deberan combatila, a idea de que a exclusión social e a pobreza son unha cuestión que responde a factores individuais. Descargando así de culpa e responsabilidade á sociedade maioritaria e ignorando as condicionantes estruturais. Isto é perigosísimo para a Democracia.

Como di Albert Sales existe un esforzo persistente por converter ás persoas que perciben subsidios públicos en parásitos. E no fondo, cando alguén di que ir ao comedor escolar do seu centro educativo a xantar no verán significa "estigmatizar", o que fai precisamente é converter a esa persoa en diana, en problema. Cando non son o problema. Ser pobre non é un delito.

O problema vén dado polas condicións socioeconómicas que impón o neoliberalismo que rouba dereitos. E, ao mesmo tempo que rouba dereitos, os xestores do sistema queren que esas persoas, de forma invisibilizada (moitos aínda pensan que a pobreza aparece desde o 2008, cando neste país xa había coas "vacas gordas" un 15% de persoas empobrecidas totalmente ignoradas e invisibilizadas), se dirixan aos centros de caridade asistencial a acadar algo para sobrevivir. Os dereitos convertidos en caridade.

É triste escoitar que un centro educativo estigmatiza porque visibiliza unha realidade social negativa. Isto é atentar contra os piares do que significa educar en valores como solidariedade, fraternidade, cooperación, necesarios para entender as diferenzas. Cando un neno ou nena comparte a súa merenda con quen non pode traela, pon en práctica os valores aprendidos, e actúa de forma solidaria ante unha realidade social negativa que a administración pública prefire silenciar, agochar e invisibilizar. Mais os nenos e nenas non deben ser os que solventen a inacción da administración pública.

Por iso, cómpre actuar. E nese actuar hai que facer visible unha realidade social negativa. Non caben contos de fadas. Non podemos eliminar a negatividade da vida. Hai que achegar os instrumentos para superala. Os nenos e nenas que viven en situación de vulnerabilidade requiren de políticas públicas que atendan ao seu dereito a unha correcta alimentación.

Cando escoitei algunha reacción sobre o alcance do termo "estigma" e "visibilizar", dinme conta de que Albert Sales ten razón: a visibilización dana a imaxe que os xestores do sistema proxectan sobre os seus logros. Saberíamos que o neoliberalismo e os gobernos-títere que os secundan son xestores da fábrica da desigualdade, do empobrecemento, da perda de dereitos, da ruína da democracia.

A iniciativa aprobada a instancias de AGE é clara: a Xunta de Galicia debe levar a cabo todas as medidas necesarias para impedir que ningún neno ou nena en situación de vulnerabilidade quede sen ver garantido o seu dereito a unha correcta alimentación, puidendo abrirse os comedores escolares e sendo precisa a cooperación de concellos e dos servizos públicos de benestar.

"Todas as medidas" implica accións que poden e debe ser complementarias, xunto coa da apertura dos comedores, para que o dereito á alimentación sexa garantido pola administración pública. Non por unha ONG. Non por caridade, senón porque é dereito básico. Desde logo, nós preferimos que se actúe, a que non se actúe.

Entre esas medidas está arbitrar, por exemplo, un programa que ofreza ao mesmo tempo actividades para a conciliación laboral e familiar, anterior e complementario ao da alimentación. Ou complementar o xantar no comedor escolar cunha cea que debe realizarse na casa. Ou cun bono que permita cubrir de forma axeitada o almorzo. Pero, desde logo, todo é complementario.

Só é cuestión de vontade política. En setembro seremos os primeiros en solicitar un informe sobre o grao de consecución do obxectivo principal da iniciativa.

Compostela, 20 de xuño e 2014

Xabier Ron

SOBRE A NECESIDADE DE CREAR NO PARLAMENTO UNHA COMISIÓN DE ESTUDO DA FRAUDE FISCAL

Eis a miña intervención, en nome de AGE, no Pleno do Parlamento, do día 11 de xuño de 2014, defendendo a creación dunha Comisión Non Permanente de Estudo da Fraude Fiscal en Galicia, iniciativa formulada polo BNG. 

Que acontece? Que acontece para que Galicia e o Estado se convirtan no sexto país de Europa en número de superricos, 1.625, ao mesmo tempo que somos os lugares onde máis medrou a pobreza infantil, por exemplo.

Esta desigualdade está sendo amparada, e mesmo provocada, por políticas que permiten todos os xogos de enxeñería fiscal, amais de amnistías que beneficiaron a ese club de enriquecidos, mentres que para a maioría social se receitaba recortes e autericidio.

Unha enxeñería fiscal que fai da elusión fiscal unha das pezas privilexiadas para enviar o diñeiro que se salva de pasar pola transparencia da fiscalidade pública a algún dos numerosos paraísos fiscais tolerados polo sistema capitalista.

Mais como non lles chega a elusión fiscal que, ao final, algo queda nas arcas públicas do inmenso caudalde diñeiro, operan á marxe da lei practicando a evasión fiscal. Un neoliberal e financieiro sálvese quen poda que rouba o diñeiro das arcas públicas onde debera ser reutilizado para beneficio da maioría social en dereitos e servizos públicos.

A fraude fiscal amputa a democracia, lesiona gravemente os dereitos das persoas. É un buraco negro que devora dereitos, e é o argumento que empregan as oligarquias, as mesmas que rouban, para degradar os nosos servizos públicos, dicindo que non hai diñeiro. 9,5 billóns de euros están en paraísos fiscais relacionados coa UE. Insistimos, a fraude é a coartada para atacar as nosas pensións, os nosos salarios e todas as axudas sociais.

O último informe de Gestha, realizado en colaboración coa Universitat Rovira i Virgili, A economía mergullada pasa factura. O avance da fraude en España durante a crise, é demoledor. Produce vergoña e noxo ver como se amparan estas condutas fraudulentas. Prácticas que matan o porvir das persoas máis desfavorecidos. A esas que se mira con lupa por se non fan bo uso dunhas axudas sociais cada vez máis rídículas. Mentres esas 1625 persoas rin a conta dos seus dereitos. De feito, as grandes fortunas e grandes empresas defraudaron 42.711 millóns no 2010, un 71,8% do total.

No estado español un 25,6% do diñeiro escapa ao control do fisco. Durante a crise 15.000 millóns de euros por ano, para un total de 60.000 millóns entre 2008 e 2012.

63 % da cidadania considera que a fraude afecta á súa vida;

66,9% pensa que o goberno fai pouco ou moi pouco para atallar a fraude;

95% cre que a corrupción está xeralizada;

a corrupción e a fraude segundo o CIS son o primeiro problema

Concordamos coa análise que realiza Gestha: son 4 piares son que sustentan o edificio da fraude fiscal e da economía mergullada:

1) que aínda vivimos as consecuencias do boom inmobiliario;

2) que existe un paro desorbitado (26%); canto máis paro, máis economía mergullada;

3) que existe unha suba de impostos sen control tributario eficiente que permite os xogos perversos e malvados, nada éticos e inmorais, da enxeñería financieira;

4) unha moral fiscal relaxada que se asenta no comportamento nada exemplarizante das elites e dos cargos políticos.

1 millón de empresas actúa en B

competencia desleal e sobreesforzo fiscal para máis de 3 millóns de persoas autónomas que si pagan os seus impostos.

E tamén concordamos en que a administración pública non actúa por diversos motivos:

1) a economía mergullada é un colchón social que impide o estourido social e o subseguinte cambio de políticas en Galicia e no Estado;

2) porque prefiren continuar co marquetin de cifras e dar como grandes resultados os feitos parciais de cada ano, sen que se trate unha estratexia global

Gestha propón como medida necesaria que se coñeza a verdadeira dimensión da fraude a través de estudos oficiais. Temos a oportunidade, desde o Parlamento de Galicia, de responder a ese reto, e estudar con detalle todo o que significa a fraude fiscal en Galicia, onde 14.100 M€ non pasan polos controis fiscais pertinentes (25,6% do PIB, un punto máis ca no Estado).

Sexamos quen de aqui ser vangarda e actuar coa ética e transparencia necesarias. Constitúamos esta Comisión de Estudo e conduzamos os traballos cara a un ditame que implique ao executivo. Sen coñecer a dimensión da fraude, sen estudos sobre a economía mergullada non se pode loitar de forma eficaz contra ela.

Sería a ocasión perfecta para que o executivo cumpra coas súas obrigas. Temos que lembrar que o 12 de novembro de 2013 o Pleno do Parlamento de Galicia acordou por unanimidade introducir no Plan Xeral de Control Tributario un plan específico para controlar fiscalmente as operacións mercantís e transmisións patrioniais realizadas polos grandes patrimonios para evitar a fraude fiscal. Pois ben no DOG deste 28 de maio, que daba conta da reslución do 16 demaio, a Dirección da Axencia Tributaria de Galicia emite os Criterios Xerais do Plan Xeral de Control Tributario 2014 e nel non se inclúe o mandatado polo Pleno do Parlamento, onde reside a soberanía do pobo para lexislar. Denunciamos este feito e pedimos que se rectifique xa.

Como dicía Albert Einstein: "Dar exemplo non é a principal maneira de influír nos demais, é a única". Ser exemplarizantes. Actuar. Ser éticos. Ser democráticos...serán as mellores ferramentas sensibilizadoras para que a sociedade se implique na tarefa de reducir canto máis mellor a economía mergullada e a fraude fiscal.

SEGUE A VULNERACIÓN DE DEREITOS HUMANOS NO SAHARA OCUPADO POR MARROCOS

Mais unha vez, recibo un comunicado do Equipe Media, valerosa equipa de xornalistas que realiza o duro traballo de informar sobre a vulneración de dereitos humanos no Sahara Ocupado por Marrocos, Son a testemuña audiovisual e escrita do que acntece alí. E realizan o seu traballo nunhas condicións duras, realmente duras e non por is renuncian á tarefa  de informar. Que lonxe queda esa actitude valerosa do que acontece co xornalismo nen Galicia!!

O Equipe Media trasládame un comunicado en que deixa constancia de que o venres 6 de xuño de 2014, a coordinadora de Gdeim Izik para o activismo pacífico, cuxos membros tiven ocasión de coñecer logo da misión realizada con Intergrupo Parlamentar "Paz co Sahara", organizou unha manifestación para reivindicar a liberación dos presos políticos saharauis. 

A manifestación aconteceu ás 18h GMT o 6 de xuño, na rúa Smara, preto do barrio Ma'atala, unha zona onde a maior parte dos habitantes son saharauis.

Máis de 15 saharauis foron feridos por mor da intervención das forzas de ocupación marroquís para dispersar a manifestación: "Entre as persoas feridas están Yehdiha Haimouda, Touailia Belgasem, Hadhoum Karkoub, Hamadi Lfakhar, Lkouara Lamina, Lafkir Mahfouda, Chtouki Zainan Lehbib Essalhi, Essadouni Ali, Hamza El Filali, Salama Baha, Dahane Lhouij, Lkhfaouni Louali, Abdala Bourga'a, e Said Haddad "que ten diversidade funcional, e que recibiu patadas na cabeza e nas costas.

Resulta evidente que Marrocos volve con forza ao seu comportamento criminal, animado pola resolución continuista do Consello de Seguridade da ONU que decidiu prorrogar a presenza da MINURSO un ano máis no Sahara Occidental, mais sen incorporar o que demandaba todo o pobo saharaui e toda a comunidade internacional que se solidariza de forma honesta coas demandas históricas do pobo saharaui, isto é, un mecanismo de garantía do mantemento dos Dereitos Humanos por parte das forzas ocupantes marroquís. 

 Mais temos un ano por diante para que iso mude. E por iso, canto comunicado me sexa remitido por Equipe Media, será adaptado e trasladado para que Galicia saiba o que acontece.